Đề thi THPT Quốc gia môn Ngữ văn năm 2017 - Sở GD & ĐT Thanh Hóa (Có đáp án)

Nhóm các trường THPT trên địa bàn Thành phố Thanh Hóa.
SỞ GD & ĐT THANH HÓA KỲ THI THI THPT QUỐC GIA NĂM 2017
 Môn: Ngữ Văn 
 Thời gian: 120 phút 	
 (Không kể thời gian giao đề)
I. MỤC TIÊU RA ĐỀ KIỂM TRA
1. Kiến thức: Kiểm tra mức độ đạt chuẩn kiến thức của học sinh cụ thể như sau:
- Kiến thức Tiếng việt: thể thơ, biện pháp tu từ
- Kiến thúc văn học: Tác giả Nguyễn Trung Thành, tác phẩm Rừng xà nu, nhân vật Tnú.
- Kiến thức đời sống: Những hiểu biết và trải nghiệm về tình mẫu tử, lối sống với những người thân xung quanh mình
2. Kĩ năng:
- Kĩ năng đọc hiểu văn bản
- Kĩ năng tạo lập văn bản nghị luận xã hội
- Kĩ năng tạo lập nghị luận văn học
II. HÌNH THỨC ĐỀ KIỂM TRA: Tự luận
III. THIẾT LẬP MA TRẬN
 Mức độ 
 Chủ đề 
 Nhận biết
Thông hiểu
Vận dụng
Cộng
Vận dụng thấp 
Vận dụng cao
PHẦN I:
ĐỌC HIỂU
Thể thơ
-Tác dụng của biện pháp tu từ nhân hóa
- Hiểu nội dung của câu thơ
Huy động những hiểu biết và trải nghiệm riêng của bản thân để bộc lộ sự đồng cảm với tình cảm suy tư của tác giả
Số câu:
Số điểm:
Tỷ lệ %
1
0,5
5%
 2 
1,5
15%
1
10%
4
3,0
30%
PHẦN II: LÀM VĂN
1.Nghị luận xã hội
Vận dụng kiến thức xã hội và kĩ năng xây dựng đoạn văn để viết đoạn văn nghị luận xã hội
Số câu:
Số điểm
Tỷ lệ:
1
2,0
20%
1
2,0
50%
2.Nghị luận văn học:
Vận dụng kiến thức về tác phẩm Rừng xà nu và kĩ năng tạo lập văn bản nghị luận văn học để viết bài văn nghị luận văn học
Số điểm:
Số câu:
Tỷ lệ:
5
1
50%
5
1
50%
Tổng cộng
Số câu:
Số điểm:
Tỷ lệ 
1
0,5
5%
2
1,5
15%
2
3,0
30%
1
5
50%
6
10
100%
IV. BIÊN SOẠN CÂU HỎI THEO MA TRẬN
Phần I: Đọc hiểu (3.0 điểm) 
Đọc bài thơ sau đây và trả lời các câu hỏi từ Câu 1 đến Câu 4:
Con sẽ không đợi một ngày kia
khi mẹ mất đi mới giật mình khóc lóc
Những dòng sông trôi đi có trở lại bao giờ?
Con hốt hoảng trước thời gian khắc nghiệt
Chạy điên cuồng qua tuổi mẹ già nua
mỗi ngày qua con lại thấy bơ vơ
ai níu nổi thời gian?
ai níu nổi?
Con mỗi ngày một lớn lên	
Mẹ mỗi ngày thêm cằn cỗi
Cuộc hành trình thầm lặng phía hoàng hôn.
...ta quên mất thềm xưa dáng mẹ ngồi chờ
giọt nước mắt già nua không ứa nổi
ta mê mải trên bàn chân rong ruổi
mắt mẹ già thầm lặng dõi sau lưng
Khi gai đời đâm ứa máu bàn chân
mấy kẻ đi qua
mấy người dừng lại?
Sao mẹ già ở cách xa đến vậy
trái tim âu lo đã giục giã đi tìm
ta vẫn vô tình
ta vẫn thản nhiên?
 (Mẹ - Đỗ Trung Quân)
Câu 1: Xác định thể thơ của văn bản. 
Câu 2: Nêu tác dụng của biện pháp nhân hóa được sử dụng trong câu Con hốt hoảng trước thời gian khắc nghiệt/ Chạy điên cuồng qua tuổi mẹ già nua
Câu 3: Nhà thơ đã nhận ra được điều gì trong những câu thơ sau:
Khi gai đời đâm ứa máu bàn chân
mấy kẻ đi qua
mấy người dừng lại?
Sao mẹ già ở cách xa đến vậy
trái tim âu lo đã giục giã đi tìm
Câu 4: Tình cảm, suy tư nào của nhà thơ được bộc lộ trong đoạn thơ trên khiến anh , chị đồng cảm sâu sắc nhất?
Phần II: Làm văn (7.0 điểm) 
Câu 1( 2 điểm)
Từ lối sống vô tình, thản nhiên của người con với mẹ trong văn bản trên anh, chị hãy viết đoạn văn khoảng 200 chữ trình bày suy nghĩ mình về lối sống thờ ơ vô cảm với những người thân xung quanh mình của giới trẻ trong cuộc sống hôm nay.
Câu 2( 5 điểm)
	Cảm nhận của anh chị vẻ đẹp bi tráng của nhân vật T nú trong đoạn văn sau. Từ đó hãy bình luận về tư tưởng cơ bản mà nhà văn Nguyễn Trung Thành muốn gửi gắm qua hình tượng nghệ thuật này.
Tnú nằm trong góc nhà. Bóng tối dày đặc. Anh suy nghĩ, ngạc nhiên tự thấy mình rất bình thản:
“Đứa con chết rồi, Mai chắc cũng chết rồi. Tnú cũng sắp chết. Ai sẽ làm cán bộ? Đến khi có lệnh Đảng cho đánh, ai sẽ làm cán bộ lãnh đạo dân làng Xô-man đánh giặc. Cụ Mết đã già. Được, còn có bọn thanh niên. Rồi con Dít sẽ lớn lên. Con bé ấy vững hơn cả chị nó. Không sao Chỉ tiếc cho Tnú không sống được tới ngày cầm vũ khí đứng dậy với dân làng”
Thằng Dục không giết Tnú ngay. Nó đốt một đống lửa lớn ở nhà ưng, lùa tất cả dân làng tới, cởi trói cho Tnú, rồi nói với mọi người:
- Nghe nói chúng mày đã mài rựa, mài giáo cả rồi phải không? Được, đứa nào muốn cầm rựa, cầm giáo thì coi bàn tay thằng Tnú đây.
Nó hất hàm ra hiệu cho thằng lính to béo nhất. Chúng nó đã chuẩn bị sẵn cả. Thằng lính mở tút-se, lấy ra một chùm giẻ. Giẻ đã tẩm dầu xà-nu. Nó quấn lên mười đầu ngón tay Tnú. Rồi nó cầm lấy một cây nứa. Nhưng thằng Dục bảo:
- Để nó cho tau!
Nó giật lấy cây nứa.
Tnú không kêu lên một tiếng nào. Anh trợn mắt nhìn thằng Dục. Nó cười sằng sặc. Nó dí cây lửa lại sát mặt anh:
- Coi kỹ cái mặt thằng cộng sản muốn cầm vũ khí này xem sao nào. Số kiếp chúng mày không phải số kiếp giáo mác. Bỏ cái mộng cầm giáo mác đi, nghe không?
Một ngón tay Tnú bốc cháy. Hai ngón, ba ngón. Không có gì đượm bằng nhựa xà nu. Lửa bắt rất nhanh. Mười ngón tay đã thành mười ngọn đuốc.
Tnú nhắm mắt lại, rồi mở mắt ra, trừng trừng.
Trời ơi! Cha mẹ ơi! Anh không cảm thấy lửa ở mười đầu ngón tay nữa. Anh nghe lửa cháy ở trong lồng ngực, cháy ở bụng. Máu anh mặn chát ở đầu lưỡi. Răng anh đã cắn nát môi anh rồi. Anh không kêu rên. Anh Quyết nói: “Người cộng sản không thèm kêu van” Tnú không thèm, không thèm kêu van. Nhưng trời ơi! Cháy, cháy cả ruột đây rồi! Anh Quyết ơi! Không, Tnú sẽ không kêu! Không!
Tiếng cười giần giật của thằng Dục. Các cụ già chồm dậy, bọn lính gạt ra. Tiếng kêu ré của đồng bào. Tiếng chân ai rầm rập quanh nhà ưng. Ai thế?
Tnú thét lên một tiếng. Chỉ một tiếng thôi. Nhưng tiếng thét của anh bỗng vang dội thành nhiều tiếng thét dữ dội hơn. Tiếng “giết”! Tiếng chân người đạp lên trên sàn nhà ưng ào ào. Tiếng bọn lính kêu thất thanh. Tiếng cụ Mết ồ ồ: “Chém! Chém hết!” Cụ Mết, đúng rồi, cụ Mết, đã đứng đấy, lưỡi mác dài trong tay.Thằng Dục nằm dưới lưỡi mác của cụ Mết. Và thanh niên, tất cả thanh niên trong làng, mỗi người một cây rựa sáng loáng, những cây rựa mài bằng đá Tnú mang từ đỉnh núi Ngọc Linh về
Tiếng anh Prôi nói, trầm tĩnh:
- Tnú! Tnú! Tỉnh dậy chưa? Đây này, chúng tôi giết hết rồi. Cả mười đứa, đây này! Bằng giáo, bằng mác. Đây này!
Lửa đã tắt trên mười đầu ngón tay Tnú. Nhưng đống lửa xà nu lớn giữa nhà vẫn đỏ, xác mười tên lính giặc ngổn ngang quanh đống lửa đỏ.
( Trích Rừng xà nu- Nguyễn Trung Thành, SGK Ngữ Văn,Tập 2, NXBGD)
V. HƯỚNG DẪN CHẤM
Phần
Câu
Nội dung
Điểm
I bại
 ĐỌC HIỂU	
3,0
1
Đoạn thơ được viết theo thể thơ tự do.
0,5
2
- Chỉ ra biện pháp nhân hóa: thời gian ...chạy điên cuồng qua tuổi mẹ già nua
- Nêu tác dụng:
+ Thể hiện thời gian trôi qua nhanh chóng
+ Làm nổi bật tâm trạng hoảng hốt của nhà thơ
0,25
0,5
3
Điều nhà thơ nhận ra trong những câu thơ là: Khi ta thất bại, vấp ngã trên đường đời, trong khi nhiều người xung quanh thờ ơ, dửng dưng thì mẹ dẫu ở cách xa vẫn dõi theo lo lắng.
0,75
4
- Nêu được một tình cảm suy tư của nhà thơ trong văn bản mà mình đồng cảm.
- Lí giải vì sao tình cảm suy tư đó lại khiến bản thân đồng cảm sâu sắc.
0,5
0,5
II
LÀM VĂN
1
Viết đoạnvăn nghị luận bày tỏ suy nghĩ về lối sống thờ ơ vô cảm với những người xung quanh của giới trẻ trong cuộc sống hôm nay.
Đảm bảo bố cục một đoạn văn nghị luận: có đủ các phần mở đoạn , thân đoạn , kết đoạn. Mở đoạn nêu được vấn đề, thân đoạn triển khai được vấn đề, kết đoạn kết luận được vấn đề.
0,25
Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Từ lối sống vô tình, thản nhiên của người con với mẹ trong văn bản trình bày suy nghĩ về lối sống thờ ơ vô cảm với những người thân xung quanh mình của giới trẻ trong cuộc sống hôm nay.
0,25
Triển khai vấn đề nghị luận thành các ý
-Giải thích và nêu biểu hiện của lối sống thờ ơ,vô cảm của giới trẻ trong cuộc sống hôm nay.
0,25
-Trình bày suy nghĩ về tác động ảnh hưởng, nguyên nhân của lối sống này
0,5
-Liên hệ bản thân, rút ra bài học
0,25
Đảm bảo quy tắc chính tả, dùng từ, đặt câu.
0,25
Có cách diễn đạt sáng tạo, thể hiện suy nghĩ sâu sắc, mới mẻ về vấn đề nghị luận
0,25
2 
Cảm nhận của anh chị vẻ đẹp bi tráng của nhân vật T nú trong đoạn văn. Từ đó bình luận về tư tưởng cơ bản mà nhà văn Nguyễn Trung Thành muốn gửi gắm qua hình tượng nghệ thuật này.
5,0
a.Có đủ các phần mở bài, thân bài, kết bài: Mở bài nêu được vấn đề, thân bài triển khai được vấn đề, kết bài kết luận được vấn đề. 
0,5
b.Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: vẻ đẹp bi tráng của nhân vật Tnú, bình luận về tư tưởng cơ bản mà nhà văn gửi gắm qua hình tượng nghệ thuật này.
c.Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm; thể hiện sự cảm nhận sâu sắc vận dụng tốt các thao tác lập luận; kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng.
0,5
3,0
Giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm, đoạn trích và nhân vật 
0, 5
0,25
0,5
1,0
0, 25
Giải thích vẻ đẹp bi tráng: vẻ đẹp hào hùng, hùng tráng ngời sáng trong hoàn cảnh buồn thương, đau đớn.
Cảm nhận vẻ đẹp bi tráng của nhân vật Tnú trong đoạn văn
- Hoàn cảnh bi thương của nhân vật Tnú do sự khủng bố khốc liệt,tàn bạo của kẻ thù:Vợ con bị kẻ thù tra tấn đến chết, bản thân Tnú bị giặc trói, dùng giẻ tẩm nhựa xà nu đốt mười đầu ngón tay.
- Vẻ đẹp hào hùng của nhân vật T nú ngời sáng trong hoàn cảnh đau thương
+ Lòng yêu nước và trung thành với cách mạng: dù cận kề với cái chết, Tnú vẫn không nghĩ tới sư an nguy của bản thân mà trăn trở lo lắng cho con đường cách mạng của làng Xô Man; tiếc nuối không sống được tới ngày cầm vũ khí đứng dậy với dân làng
+ Căm thù giặc sâu sắc: thể hiện ánh mắt căm thù, bàn tay bốc cháy, cảm giác lửa cháy trong lồng ngực, cháy ở bụng.
+ Kiên cường, bất khuất: nén chịu đau thương, không thèm kêu van, tiếng thét duy nhất âm hưởng của lời hiệu triệu kêu gọi giết giặc
-Nghệ thuật thể hiện vẻ đẹp bi tráng của nhân vật: sáng tạo được nhiều chi tiết giàu ý nghĩa tượng trưng, lời văn trau chuốt giàu hình ảnh, giọng điệu ngợi ca, tự hào
 Bình luận về tư tưởng cơ bản mà nhà văn gửi gắm qua hình tượng nghệ thuật Tnú
0,5
- Ca ngợi vẻ đẹp anh dũng, hùng tráng của Tnú nói riêng, của con người Tây Nguyên nói chung, thể hiện chân lí của dân tộc và thời đại: để đất nước và nhân dân mãi trường tồn cần phải cùng nhau cầm vũ khí đứng dậy đánh giặc.
- Đánh giá về tư tưởng mà nhà văn gửi gắm qua hình tượng nghệ thuật này. 
d.Có cách diễn đạt sáng tạo, thể hiện suy nghĩ sâu sắc, mới mẻ về vấn đề nghị luận
0,5
e.Đảm bảo quy tắc chính tả, dùng từ, đặt câu.
0,5
ĐIỂM TOÀN BÀI THI : I + II = 10,00 điểm