Đề thi chọn học sinh giỏi môn Lịch sử Lớp 11 - Năm học 2016-2017 - Sở GD & ĐT Vĩnh Phúc (Có đáp án)

SỞ GD&ĐT VĨNH PHÚC 
KỲ THI CHỌN HSG LỚP 10, 11 THPT NĂM HỌC 2016 - 2017 
ĐỀ THI MÔN: LỊCH SỬ 11 - THPT 
Thời gian làm bài: 180 phút, không kể thời gian phát đề. 
Câu 1 (2,0 điểm) 
 Vì sao trong hoàn cảnh lịch sử nửa sau thế kỉ XIX, Xiêm là quốc gia duy nhất ở Đông 
Nam Á thoát khỏi số phận của một nước thuộc địa? Hãy liên hệ đến tình hình Việt Nam cùng 
thời kì. 
Câu 2 (1,5 điểm) 
 Phân tích ảnh hưởng của cuộc Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917 đến phong trào 
giải phóng dân tộc trên thế giới và cách mạng Việt Nam. 
Câu 3 (2,5 điểm) 
 Nêu nguyên nhân chung dẫn đến các cuộc chiến tranh thế giới trong thế kỉ XX. Chiến 
tranh thế giới thứ hai kết thúc tác động như thế nào đến tình hình thế giới? 
Câu 4 (1,5 điểm) 
Nêu tình hình chính trị, kinh tế, xã hội của Việt Nam giữa thế kỉ XIX, trước khi thực dân 
Pháp xâm lược. 
Câu 5 (2,5 điểm) 
Trình bày và nhận xét những chuyển biến về xã hội, tư tưởng ở Việt Nam sau cuộc khai 
thác thuộc địa lần thứ nhất của thực dân Pháp. 
------------------- HẾT------------------- 
Thí sinh không được sử dụng tài liệu. Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm. 
Họ và tên thí sinh:.....................................................................; Số báo danh:...............................
ĐỀ CHÍNH THỨC 
 1 
SỞ GD&ĐT VĨNH PHÚC 
(((9 
 (Đáp án có 03 trang) 
KỲ THI CHỌN HSG LỚP 10, 11 THPT NĂM HỌC 2016 - 2017 
ĐÁP ÁN MÔN: LỊCH SỬ 11 - THPT 
I. LƯU Ý CHUNG: 
- Hướng dẫn chấm chỉ trình bày một cách giải với những ý cơ bản phải có. Khi chấm bài, học sinh làm 
theo cách khác, nếu đúng và đủ ý thì vẫn cho điểm tối đa. 
- Điểm toàn bài tính đến 0,25 và không làm tròn. 
II. ĐÁP ÁN: 
Câu Nội dung Điểm 
1 Vì sao trong hoàn cảnh lịch sử nửa sau thế kỉ XIX, Xiêm là quốc gia duy nhất ở 
Đông Nam Á thoát khỏi số phận của một nước thuộc địa? Hãy liên hệ đến tình hình 
Việt Nam cùng thời kì. 
2,0 
1. Nửa sau thế kỉ XIX, Xiêm là quốc gia duy nhất ở Đông Nam Á thoát khỏi số phận một nước 
thuộc địa: 
- Giữa thế kỉ XIX, chủ nghĩa tư bản phát triển mạnh mẽ và đẩy mạnh xâm lược, các nước 
Đông Nam Á đang trong thời kì phong kiến khủng hoảng, đứng trước nguy cơ bị xâm 
lược. Xiêm không nằm ngoài số đó. 
0,25 
- Từ thời Rama IV chủ trương mở cửa, buôn bán với bên ngoài, lợi dụng sự kiềm chế lẫn 
nhau giữa các nước tư bản để bảo vệ nền độc lập. 
0,25 
- Năm 1868, Rama V lên ngôi, tiếp tục thực hiện các chính sách tiến bộ: xoá bỏ chế độ nô 
lệ vì nợ, giảm nhẹ thuế ruộng, khuyến khích tư nhân bỏ vốn kinh doanh công thương 
nghiệp 
0,25 
- Năm 1892, Rama V đã tiến hành hàng loạt cải cách theo khuôn mẫu các nước phương 
Tây như cải cách hành chính, cải cách tài chính, tổ chức lại quân đội và trường học, tạo 
cho Xiêm một bộ mặt mới theo hướng phát triển tư bản chủ nghĩa. 
0,25 
- Chính sách ngoại giao mềm dẻo, khôn khéo: vừa lợi dụng vị trí nước « đệm », vừa cắt 
nhượng một số vùng đất phụ thuộc 
0,25 
- Những chính sách cải cách tiến bộ đã giúp Xiêm giữ vững được nền độc lập, phát triển 
theo hướng tư bản chủ nghĩa. 
0,25 
2. Liên hệ đến tình hình Việt Nam: 
- Nửa sau thế kỉ XIX, Việt Nam cũng đứng trước nguy cơ trở thành thuộc địa. Trước tình 
hình đó, xuất hiện một số tư tưởng duy tân như Nguyễn Trường Tộ, Đinh Văn Điền, 
Nguyễn Lộ Trạch. Nhưng vì lợi ích dòng tộc và giai cấp, nhà Nguyễn đã từ chối, thực 
hiện bế quan tỏa cảng. Vì vậy, Việt Nam trở thành thuộc địa của Pháp. 
0,5 
2 Phân tích ảnh hưởng của Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917 đến phong trào giải 
phóng dân tộc trên thế giới và cách mạng Việt Nam. 
1,5 
1. Ảnh hưởng đến phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới: 
- Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917 không chỉ giải phóng giai cấp công nhân, nhân 
dân lao động mà còn giải phóng các dân tộc thuộc địa trong đế quốc Nga thoát khỏi gông 
xiềng nô lệ. 
0,25 
- Sau Cách mạng tháng Mười, phong trào giải phóng dân tộc xuất hiện khuynh hướng 
mới: khuynh hướng cách mạng vô sản. Từ đây, phong trào giải phóng dân tộc gắn liền với 
cách mạng vô sản chính quốc, là một bộ phận của cách mạng thế giới. 
0,25 
 2 
- Cách mạng tháng Mười tạo nên sự chuyển biến to lớn về nội dung, tư tưởng, hình thức 
tổ chức và phương pháp đấu tranh cho phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới. 0,25 
- Cách mạng tháng Mười đã thức tỉnh, cổ vũ, là tấm gương sáng đối với phong trào giải 
phóng dân tộc trên thế giới. Sau cách mạng tháng Mười, phong trào giải phóng dân tộc 
trên thế giới bùng nổ và phát triển mạnh mẽ. 
0,25 
2. Ảnh hưởng đến cách mạng Việt Nam: 
- Cách mạng tháng Mười Nga đã cổ vũ, thúc đẩy phong trào cách mạng Việt Nam phát 
triển, chỉ ra con đường giải phóng cho dân tộc Việt Nam: con đường cách mạng vô sản. 
0,5 
0 
3 Nêu nguyên nhân chung dẫn đến các cuộc chiến tranh thế giới trong thế kỉ XX. 
Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc tác động như thế nào đến tình hình thế giới? 
2,5 
- Quy luật phát triển không đều của chủ nghĩa đế quốc dẫn đến sự thay đổi tương quan lực 
lượng giữa các cường quốc tư bản. Trong khi đó, kinh tế tư bản càng phát triển thì yêu cầu 
về thị trường ngày càng cao 
0,5 
- Từ đó, làm xuất hiện mâu thuẫn giữa đế quốc với đế quốc về vấn đề thị trường và thuộc 
địa: giữa Anh, Pháp, Nga với Đức, Áo - Hung trong Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914-
1918); giữa Anh, Pháp, Mĩ với Đức, Italia, Nhật Bản trong Chiến tranh thế giới thứ hai 
(1939-1945). 
0,5 
- Các cuộc chiến tranh thế giới trong thế kỉ XX đều do chủ nghĩa đế quốc gây ra. 0,25 
2. Tác động của chiến tranh thế giới hai đến tình hình thế giới: 
- Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc tạo nên chuyển biến căn bản trong tình hình thế giới 
sau chiến tranh. 
0,25 
- Nhờ thắng lợi của Liên Xô trong chiến tranh, hệ thống các nước xã hội chủ nghĩa đã ra 
đời ở Đông Âu và Châu Á. 
0,25 
- Chiến tranh làm thay đổi tương quan lực lượng giữa các nước tư bản chủ nghĩa. Các 
nước phát xít bị tiêu diệt, Anh và Pháp đều suy yếu, riêng Mĩ ngày càng vượt trội và đứng 
đầu thế giới về mọi mặt. 
0,25 
- Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc tạo điều kiện thuận lợi cho phong trào giải phóng 
dân tộc bùng nổ và phát triển làm sụp đổ hệ thống thuộc địa của các đế quốc châu Âu, lập 
nên các quốc gia độc lập mới ở châu Á và châu Phi. 
0,5 
4 
Nêu tình hình chính trị, kinh tế, xã hội của Việt Nam giữa thế kỷ XIX, trước khi thực 
dân Pháp xâm lược. 
1,5 
- Về chính trị: 
+ Giữa thế kỉ XIX, trước khi bị thực dân Pháp xâm lược, Việt Nam là một quốc gia độc 
lập, có chủ quyền, đạt được những tiến bộ nhất định về kinh tế, văn hoá.Tuy nhiên, chế độ 
phong kiến Việt Nam đang có những biểu hiện khủng hoảng, suy yếu nghiêm trọng. 
0,25 
+ Chính sách đối ngoại có những sai lầm, nhất là việc “cấm đạo”, đuổi giáo sĩ phương 
Tây, đã gây ra những mâu thuẫn, làm rạn nứt khối đoàn kết dân tộc, gây bất lợi cho sự 
nghiệp kháng chiến sau này. 
0,25 
- Về kinh tế: 
+ Nông nghiệp sa sút, đất đai khai khẩn được lại rơi vào tay địa chủ, cường hào. Hiện 
tượng dân lưu tán trở nên phổ biến. Đê điều không được chăm sóc, nạn mất mùa, đói kém 
xảy ra liên miên. 
0,25 
 3 
+ Công thương nghiệp bị đình đốn, xu hướng độc quyền công thương của Nhà nước đã 
hạn chế sự phát triển của sản xuất và thương mại. Chính sách “bế quan toả cảng” của nhà 
Nguyễn khiến cho nước ta bị cô lập với thế giới bên ngoài. 
0,25 
- Xã hội: nhiều cuộc khởi nghĩa chống triều đình đã nổ ra như: khởi nghĩa Phan Bá Vành, 
Lê Duy Lương, Lê Văn Khôi, Nông Văn Vân  
0,25 
- Tình trạng khủng hoảng, suy yếu làm cho khả năng phòng thủ đất nước bị giảm sút, đặt 
Việt Nam vào thế bất lợi trước cuộc xâm lược vũ trang của tư bản phương Tây.. 
0,25 
5 Trình bày và nhận xét những chuyển biến về xã hội, tư tưởng ở Việt Nam sau cuộc khai 
thác thuộc địa lần thứ nhất của thực dân Pháp. 
2,5 
1. Những chuyển biến về xã hội: 
- Dưới tác động của cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất của thực dân Pháp, những giai cấp cũ 
của xã hội phong kiến có chuyển biến và xuất hiện những lực lượng xã hội mới. 
0,25 
- Một bộ phận trong giai cấp địa chủ phong kiến trở nên giàu có, dựa vào Pháp chiếm đoạt 
ruộng đất của nông dân, một bộ phận địa chủ vừa và nhỏ bị đế quốc chèn ép, nên ít nhiều 
có tinh thần chống Pháp. 
0,25 
- Nông dân Việt Nam vốn đã khốn khổ bởi nạn thuế khoá, địa tô, phu phen, tạp dịch lại 
càng khổ thêm vì nạn cướp đất lập đồn điền, dựng nhà máy của thực dân Pháp, là lực 
lượng to lớn của cách mạng. 
0,25 
- Lực lượng công nhân làm việc trong các đồn điền, hầm mỏ, nhà máy, bị bóc lột thậm tệ, 
đời sống khổ cực nên sớm có tinh thần yêu nước. Mục tiêu đấu tranh chủ yếu là vì quyền 
lợi kinh tế. 
0,25 
- Tầng lớp tư sản: những người làm trung gian, đại lí tiêu thụ, cung ứng nguyên vật liệu, 
một số sĩ phu ảnh hưởng của tư tưởng tư sản từ Trung Quốc, Nhật Bản, đã đứng ra lập các 
hiệu buôn, cơ sở sản xuất. 
0,25 
- Tầng lớp tiểu tư sản thành thị: thành phần phức tạp gồm những tiểu thương, tiểu chủ sản 
xuất và buôn bán hàng thủ công, nhà báo, nhà giáo, học sinh, sinh viên 
0,25 
2. Chuyển biến về tư tưởng: 
Tư tưởng tư sản từ Pháp, Nhật, Trung Quốc ảnh hưởng đến Việt Nam ngày một sâu rộng . 
Các sĩ phu nho học tiếp thu tư tưởng mới, có sự chuyển biến trong lập trường cứu nước, 
có ý thức về dân chủ, dân quyền. Tiêu biểu là Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh. 
0,5 
3. Nhận xét: 
- Như vậy, cuộc khai thác thuộc địa của thực dân Pháp đã làm nảy sinh những lực lượng 
xã hội mới, tạo ra cơ sở xã hội để tư tưởng tư sản được du nhập vào Việt Nam, làm xuất 
hiện khuynh hướng cứu nước dân chủ tư sản ở nước ta. 
0,5 
5 
----------------Hết---------------