Đề ôn tập học kì II môn Ngữ văn Lớp 7 - Năm học 2016-2017 - Nguyễn Thị Minh Hòa

Ôn tập Ngữ văn 7, học kì II – Năm 2016-2017 Trường THCS Nguyễn Văn Trỗi 
Giáo viên: Nguyễn Thị Minh Hòa Tổ Ngữ Văn 1 
ÔN TẬP HỌC KÌ II 
A. ÔN TẬP PHẦN VĂN HỌC 
STT Tên tác phẩm Nghệ thuật Ý nghĩa 
1 Tục ngữ về thiên 
nhiên và lao động sản 
xuất 
- Sử dụng cách diễn đạt ngắn 
gọn, cô đúc. 
- Sử dụng kết cấu diễn đạt theo 
kiểu đối xứng, nhân quả, hiện 
tượng và ứng xử cần thiết. 
Không có ít câu tục ngữ về thiên 
nhiên và lao động sản xuất là 
những bài học quý giá của nhân 
dân ta. 
2 Tục ngữ về con 
người và xã hội 
- Sử dụng cách biểu đạt ngắn 
gọn, cô đúc. 
- Sử dụng phép so sánh, ẩn dụ, 
đối, điệp từ, ngữ. 
- Tạo vần nhịp cho câu văn dễ 
nhớ dễ vận dụng. 
Không ít câu tục ngữ là kinh 
nghiệm quý báu của nhân dân ta 
về cách sống, cách đối nhân xử 
thế. 
3 Tinh thần yêu nước 
của nhân dân ta 
(Hồ Chí Minh) 
- Xây dựng luận điểm ngắn gọn, 
súc tích, lập luận chặt chẽ, dẫn 
chứng toàn diện, tiêu biểu, chọn 
lọc theo các phương diện: 
+ Lứa tuổi 
+ Nghề nghiệp 
+ Vùng miền, 
-Sử dụng từ ngữ gợi hình ảnh 
(Làn sóng, lướt qua, nhấn 
chìm,) Câu văn nghị luận hiệu 
quả ( Câu có các từ quan hệ từ 
đến) 
- Sử dụng biện pháp liệt kê, nêu 
tên các anh hùng dân tộc trong 
lịch sử chống giặc ngoại xâm 
của đất nước, nêu các biểu hiện 
của lòng yêu nước của nhân dân 
ta. 
Truyền thống yêu nước quý báu 
của nhân dân ta cần được phát 
huy trong hoàn cảnh lịch sử mới 
để bảo vệ Tổ Quốc 
4 Đức tính giản dị của 
Bác Hồ 
(Phạm Văn Đồng) 
- Có dẫn chứng cụ thể, lí lẽ bình 
luận sâu sắc, có sức thuyết phục. 
- Lập luận theo trình tự hợp lí 
- Ca ngợi phẩm chất cao đẹp, 
đức tính giản dị của chủ tịch Hồ 
Chí Minh. 
- Bài học về học tập, rèn luyện, 
noi theo tấm gương của chủ tịch 
Hồ Chí Minh. 
5 Ý nghĩa văn chương 
(Hoài Thanh) 
- Có luận điểm rõ ràng, được 
luận chứng minh bạch và đầy 
sức thuyết phục. 
- Có cách nêu dẫn chứng đa 
dạng: Khi trước, khi sau, khi hòa 
Văn bản thể hiện quan niệm sâu 
sắc của nhà văn về văn chương. 
Ôn tập Ngữ văn 7, học kì II – Năm 2016-2017 Trường THCS Nguyễn Văn Trỗi 
Giáo viên: Nguyễn Thị Minh Hòa Tổ Ngữ Văn 2 
với luận điểm, khi là một câu 
chuyện ngắn. 
- Diễn đạt bằng lời văn giản dị, 
giàu hình ảnh, cảm xúc. 
6 Sống chết mặc bay 
(Phạm Duy Tốn) 
- Xây dựng tình huống tương 
phản – tăng cấp và kết thúc bất 
ngờ, ngôn ngữ đối thoại ngắn 
gọn, rất sinh động. 
- Lựa chọn ngôi kể khách quan. 
- Chọn ngôn ngữ kể, tả, khắc họa 
chân dung nhân vật sinh động. 
Phê phán, tố cáo thói bàng quan 
vô trách nhiệm, vô lương tâm 
đến mức góp phần gây ra nạn lớn 
cho nhân dân của viên quan phụ 
mẫu – đại diện cho nhà cầm 
quyền thời Pháp thuộc; đồng 
cảm, xót xa với tình cảnh thê 
thảm của nhân dân lao động do 
thiên tai và do thái độ vô trách 
nhiệm của kẻ cầm quyền gây 
nên. 
7 Ca Huế trên sông 
Hương 
- Viết theo thể bút kí. 
- Sử dụng ngôn ngữ giàu hình 
ảnh, giàu biểu cảm, thấm đẫm 
chất thơ. 
- Miêu tả âm thanh, cảnh vật,con 
người sinh động. 
Ghi chép lại một buổi ca Huế 
trên sông Hương, tác giả thể hiện 
lòng yêu mến, niềm tự hòa đối 
với di sản văn hóa độc đáo của 
Huế, cũng là một di sản văn hóa 
của dân tộc. 
 Tác phẩm: “sống chết mặc bây” 
- Giá trị hiện thực: Phản ánh sự đối lập hoàn toàn giữa cuộc sống và sinh mạng của nhân dân 
với cuộc sống của bọn quan lại mà kẻ đứng đầu ở đây là tên quan phủ “lòng lang dạ thú”. 
- Giá trị nhân đạo: Thể hiện niềm cảm thương của tác giả trước cuộc sống lầm than cơ cực 
của người dân do thiên tai và thái độ vô trách nhiệm của bọn cầm quyền đưa đến. 
 Chú ý: 
- Em cần phải học thêm các phần khác của văn bản như: Tác giả, tác phẩm(Hoàn cảnh ra đời, 
thể loại, bố cục, nội dung chính.) 
- Học thuộc lòng các văn bản về ca dao tục ngữ. 
B. Phân môn Tiếng Việt 
I. C¸c kiÓu c©u ®¬n ®· häc 
1 C©u ph©n lo¹i theo môc ®Ých nãi. 
a) C©u nghi vÊn 
- Dïng ®Ó hái. 
- Tõ nghi vÊn: ai, bao giê, ë ®©u 
- Cuèi c©u th-êng ®Æt dÊu chÊm hái. 
VD: 
- Tại sao bạn không đi học? 
Ôn tập Ngữ văn 7, học kì II – Năm 2016-2017 Trường THCS Nguyễn Văn Trỗi 
Giáo viên: Nguyễn Thị Minh Hòa Tổ Ngữ Văn 3 
- Nhà của bạn ở nơi nào? 
b) C©u trÇn thuËt 
- Dïng ®Ó giíi thiÖu, t¶ hoÆc kÓ vÒ mét sù viÖc, sù vËt hay ®Ó nªu mét ý kiÕn. 
VD: 
- Tôi hát hay. 
- Nó về không một chút bận tâm. 
c) C©u cÇu khiÕn 
- Dïng ®Ó ®Ò nghÞ, yªu cÇu...ng-êi nghª thùc hiÖn hµnh ®éng ®-îc nãi ®Õn trong c©u. 
- Tõ cÇu khiÕn: h·y, ®õng, chí, nªn, kh«ng nªn... 
VD: 
- Chị hãy đóng giúp tôi cánh cửa. 
- Anh không nên hút thuốc nhiều. 
d) C©u c¶m th¸n 
- Dïng ®Ó béc lé c¶m xóc trùc tiÕp. 
- Tõ ng÷ c¶m th¸n: «i, trêi ¬i, eo «i... 
VD: 
- Trời ơi! Con gì mà ghê thế! 
- Ôi! Bông hoa này đẹp quá. 
2. C©u ph©n lo¹i theo cÊu t¹o 
a) C©u b×nh th-êng 
- Lµ c©u cÊu t¹o theo m« h×nh chñ ng÷, vÞ ng÷. 
VD: 
- Bạn Lan đang học bài. 
- Con trâu nghé gặp cỏ. 
b) C©u ®Æc biÖt 
- Lµ c©u kh«ng cÊu t¹o theo m« h×nh chñ ng÷, vÞ ng÷. 
- T¸c dông cña c©u ®Æc biÖt: 
+ X¸c ®Þnh thêi gian, n¬i chèn diễn ra sự việc được nói đến trong đoạn; 
VD: Quảng Nam. Năm 2017. Cuộc sống con người có nhiều đổi mới. 
+ LiÖt kª th«ng b¸o sù tån t¹i cña sù vËt hiện t-îng; 
VD: Chửi. Kêu. Đấm. Đá. Thụi. Bịch. Cẳng chân. Cẳng tay. 
 (Nguyễn Công Hoan) 
+ Béc lé c¶m xóc. (Trong trường hợp này, câu đặt biệt thường chứa các thán từ hoặc các từ đánh 
giá mang tính biểu cảm như: quá, lắm,) 
VD: Ba giấy Bốn giây Năm giây Lâu quá! 
 Câu đặt biệt chỉ thời gian Câu đặt biệt bộc lộ cảm xúc 
+ Gäi ®¸p. 
Trong trường hợp này, câu đặt biệt thường có: 
 Từ hô gọi: ( Đại từ nhân xưng, tên riêng, chức vụ) 
VD: Sơn! Em Sơn! Sơn ơi! 
 Từ tình thái: (ạ, ơi, nhỉ, này,à, hỡi, ới,) 
VD: Lá ơi! 
II. Các dấu câu 
1. DÊu chÊm: DÊu kÕt thóc c©u trÇn thuËt. 
VD: 
Ôn tập Ngữ văn 7, học kì II – Năm 2016-2017 Trường THCS Nguyễn Văn Trỗi 
Giáo viên: Nguyễn Thị Minh Hòa Tổ Ngữ Văn 4 
- Ngày xưa, có nằng công chúa xinh đẹp tuyệt trần. 
- Tôi đi học. 
2 DÊu phÈy 
 Dïng ®Ó ®¸nh dÊu: 
- Gi÷a thµnh phÇn phô víi nßng cèt c©u. 
VD: 
+ Buổi sáng, mùa thu, bầu trời trong trong xanh. 
+ Ngày mai, tôi đi học. 
- Gi÷a c¸c tõ ng÷ cã cïng chøc vô. 
VD: Tre Đồng Nai, nứa Việt Bắc, tre ngút ngàn Điện Biên Phủ, lũy tre thân mật làng tôi(Cây 
tre việt Nam – Thép Mới) 
- Gi÷a mét tõ ng÷ víi bé phËn chó thÝch cña nã. 
VD: Bạn Ni, người học giỏi nhất lớp 7/1. 
- Gi÷a c¸c vÕ cña mét c©u ghÐp. 
VD: Trời vào hè, hoa phượng nở rực rỡ. 
3. DÊu chÊm phÈy 
*§-îc dïng ®Ó: 
- §¸nh dÊu ranh giíi gi÷a c¸c vÕ cña mét c©u ghÐp cã cÊu t¹o phøc t¹p. 
VD: Cốm không phải thức quà của người ăn vội; cốm phải ăn từng chút ít, thong thả và ngẫm 
nghĩ. 
- §¸nh dÊu ranh giíi gi÷a c¸c bé phËn trong mét phÐp liÖt kª phøc t¹p. 
VD: Những tiêu chuẩn đạo đức của con người phải chăng có thể nêu lên như sau: yêu nước, 
yêu nhân dân; trung thành với sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và đấu tranh thực hiện 
thống nhât nước nhà; ghét bóc lột, ăn bám và lười biếng; yêu lao động là nghĩa vụ thiêng liêng 
của mình; có tinh thần làm chủ tập thể, có ý thức hợp tác giúp nhau; chân thành và khiêm tốn; 
quý trọng của công và có ý thức bảo vệ của công; yêu văn hóa, khoa học và nghệ thuật; có tinh 
thần quốc tế vô sản. 
(Theo Trường Chinh) 
4. DÊu chÊm löng 
- BiÓu thÞ bé phËn ch-a liÖt kª hÕt. 
VD: Nhà em trồng rất nhiều loại cây ăn quả như: Xoài, mận, ổi, cam 
- biÓu thÞ lêi nãi ngËp ngõng, ng¾t qu·ng. 
VD: - Thôi thôi  hừ hừ  Em xin vái cả sáu tay. (Trích Dế Mèn phiêu lưu kí - Tô Hoài) 
- Lµm d·n nhÞp ®iÖu c©u v¨n, hµi h-íc, dÝ dám. 
VD: An nói An không đi thăm Minh được. An bận lắm, bận  bận chơi game. 
5. Dấu gạch ngang 
- §¸nh dÊu bé phËn gi¶i thÝch, chó thÝch trong c©u. 
VD: Anh trai tôi – Nguyễn A – là người học giỏi nhất lớp 12A1. 
- §¸nh dÊu lêi nãi trùc tiÕp cña nh©n vËt. 
VD: Chị Cốc liền quát lớn: 
– Mày nói gì? 
– Lạy chị em nói gì đâu! 
(Trích Dế Mèn phiêu lưu kí - Tô Hoài) 
- BiÓu thÞ sù liÖt kª. 
VD: Khi đi lao động cần mang các vật dụng sau: 
– cuốc, 
Ôn tập Ngữ văn 7, học kì II – Năm 2016-2017 Trường THCS Nguyễn Văn Trỗi 
Giáo viên: Nguyễn Thị Minh Hòa Tổ Ngữ Văn 5 
– xẻng, 
– xe rùa. 
- Nèi c¸c tõ trong mét liªn danh 
VD: 
- Liên minh Mĩ– Nhật 
- Trường Nguyễn Văn Trỗi – Chu Văn An đồng giải nhất trong cuộc thi “Tiếng hát Học sinh 
năm 2017”. 
III. C¸c phÐp biÕn ®æi c©u ®· häc 
1. Thªm bít thµnh phÇn c©u 
a) Rót gän c©u. 
* ThÕ nµo lµ rót gän c©u? 
C©u rót gän lµ nh÷ng c©u vèn ®Çy ®ñ c¶ chñ ng÷ vµ vÞ ng÷ nh-ng trong mét ng÷ c¶nh nhÊt ®Þnh 
cã thÓ rót gän mét sè thµnh phÇn c©u mµ ng-êi ®äc ng-êi nghe vÉn hiÓu. 
* Môc ®Ých dïng c©u rót gän. 
+ C©u gän h¬n, th«ng tin nhanh, tr¸nh lÆp tõ ®· xuÊt hiÖn ë c©u ®øng tr-íc. 
+ Ngô ý hµnh ®éng nãi ®Õn trong c©u lµ cña mäi ng-êi. 
* C¸ch dïng c©u rót gän. 
Khi rót gän c©u cÇn l-u ý: Kh«ng lµm ng-êi nghe ng-êi ®äc hiÓu sai, hoÆc hiÓu kh«ng ®Çy ®ñ 
néi dung c©u nãi. Kh«ng biÕn c©u nãi thµnh c©u céc lèc, khiÕm nh·. 
VD: * Bạn mua cuốn sách này ở đâu? 
- Ở Đà Nẳng. ( Câu hoàn chỉnh: Tôi mua sách ở Đà nẳng) 
* Học ăn, học nói, học gói, học mở. ( Câu hoàn chỉnh: Chúng ta học ăn, học nói, học gói học 
mở.) 
b) Më réng c©u 
* Thªm tr¹ng ng÷ cho c©u 
- Tr¹ng ng÷ thªm vµo c©u ®Ó x¸c ®Þnh thêi gian, n¬i chèn, nguyªn nh©n, môc ®Ých, c¸ch thøc 
- VÞ trÝ: ®Çu c©u, cuèi c©u hoÆc gi÷a c©u. 
a. Tôi đi học. 
b. Hôm qua, tôi đi học. ( Câu thêm trạng ngữ) 
* Dïng côm chñ vÞ ®Ó më réng c©u. 
- Khi nãi hoÆc viÕt cã thÓ sö dông nh÷ng côm tõ cã h×nh thøc gièng c©u ®¬n b×nh th-êng gäi lµ 
côm C-V lµm thµnh phÇn c©u hoÆc cña côm tõ ®Ó më réng c©u. 
VD: An Nhiên khuôn mặt (C) / dễ thương (V). 
 C V 
2. ChuyÓn ®æi kiÓu c©u 
*ChuyÓn ®æi c©u chñ ®éng thµnh c©u bÞ ®éng 
- C©u chñ ®éng: Là câu có chủ ngữ chỉ người, vật thực hiện một hoạt động hướng vào người, vật 
khác (chỉ chủ thể của hoạt động). 
VD: Em hái hoa. 
-> Em (CN) thực hiện hành động “hái” hướng vào hoa (VN). 
- C©u bÞ ®éng: là câu có chủ ngữ chỉ người, vật được hoạt động chỉ người, vật khác hướng vào 
(chỉ đối tượng của hoạt động). 
VD: Em bị mẹ mắng. 
-> Em (CN chỉ người) được hoat động của người khác Mẹ “mắng”(VN) hướng vào (đối tượng 
của hoạt động) 
Ôn tập Ngữ văn 7, học kì II – Năm 2016-2017 Trường THCS Nguyễn Văn Trỗi 
Giáo viên: Nguyễn Thị Minh Hòa Tổ Ngữ Văn 6 
- C¸ch chuyÓn ®æi c©u chñ ®éng thµnh c©u bÞ ®éng: Có 2 cách 
+ C1: Chuyển từ (hoặc cụm từ) chỉ đối tượng của hoạt động lên đầu câu và thêm các từ bị hay 
được vào sau từ (cụm từ) ấy. 
+ C2: Chuyển từ (hoặc cụm từ) chỉ đối tượng của hoạt động lên đầu câu, đồng thời lược bỏ hoặc 
biến từ (cụm từ) chỉ chủ thể của hoạt động thành một bộ phận không bắt buộc trong câu. 
VD: Chúng em trồng cây phượng ở góc sân trường. 
 C1: Cây phượng được chúng em trồng ở góc sân trường. 
 C2: Cây phượng trồng ở góc sân trường. 
(chú ý:không phải câu nào từ bị, được cũng là câu bị động. VD: Ông bị đau. Em được giải 
nhất trong cuộc thi thuyết trình văn học. Nó được đi bơi. Cơm bị thiu.) 
 Chú ý 
- Em cần học thuộc lí thuyết. 
- Vận dụng và làm bài tập trong sách giáo khoa, sách bài tập 
C. ÔN TẬP PHẦN TẬP LÀM VĂN 
I. VĂN BIỂU CẢM 
1. Nội dung, mục đích và phương tiện biểu cảm 
Néi dung v¨n 
biÓu c¶m 
T×nh c¶m c¶m xóc, t©m tr¹ng vµ ®¸nh gi¸, nhËn xÐt cña ng-êi viÕt 
Môc ®Ých biÓu 
c¶m 
Cho ng-êi ®äc thÊy râ néi dung biÓu c¶m vµ ®¸nh gi¸ cña ng-êi viÕt. 
Ph-¬ng tiÖn 
biÓu c¶m 
C©u c¶m, so s¸nh, t-¬ng ph¶n, trïng ®iÖp, c©u hái tu tõ, trùc tiÕp biÓu hiÖn 
c¶m xóc t©m tr¹ng 
2. Nội dung khái quát trong bố cục bài văn biểu cảm 
Më bµi - Giíi thiÖu t¸c gi¶, t¸c phÈm 
- Nªu c¶m xóc t×nh c¶m, t©m tr¹ng vµ ®¸nh gi¸ kh¸i qu¸t 
Th©n bµi - Khai triÓn cô thÓ tõng c¶m xóc, t©m tr¹ng, t×nh c¶m... 
- nhËn xÐt, ®¸nh gi¸ cô thÓ hoÆc tæng thÓ 
KÕt bµi - Ên t-îng s©u ®Ëm vÒ ®èi t-îng biÓu c¶m 
 II. Văn nghị luận 
 Các bài văn nghị luận đã học trong chương trình ngữ văn lớp 7, học kì II 
- Tinh thần yêu nước của nhân dân ta. 
- Sự giàu đẹp của Tiếng Việt. 
- Đức tính giản dị của Bác Hồ. 
- Ý nghãi văn chương 
 Đặc điểm của văn bản nghị luận (SGK ngữ văn 7, tập 2, trang 18) 
 Lập ý cho bài văn nghị luận (SGK ngữ văn 7, tập 2, trang 21) 
 Bố cục và phương pháp lập luận trong bài văn NL (SGK ngữ văn 7, tập 2, trang 30) 
1. Bài văn lập luận chứng minh 
a. các bước làm bài văn lập luận chứng minh 
Ôn tập Ngữ văn 7, học kì II – Năm 2016-2017 Trường THCS Nguyễn Văn Trỗi 
Giáo viên: Nguyễn Thị Minh Hòa Tổ Ngữ Văn 7 
- Tìm hiểu đề và tìm ý 
- lập dàn bài 
- Viết bài 
- Đọc lại và sửa chữa 
b. Dàn bài 
Mở bài: Nêu luận điểm cần chứng minh. 
Thân bài: Nêu lí lẽ và dẫn chứng để chứng tở luận điểm là đúng đắn. 
Kết bài: Nêu ý nghĩa của luận điểm đã được chứng minh. Chú ý lời văn phần kết bài nên hô ứng 
với lời văn phần mở bài. 
c. Lập dàn ý trên đề văn cụ thể 
(Hs tham khảo đề văn trong SGK ngữ văn 7, tập 2, trang 58,59 và tìm thêm đề bài để tập lập dàn 
ý) 
VD: Hãy chứng minh rằng bảo vệ rừng là bảo vệ cuộc sống của chúng ta. 
Lập dàn ý 
a) Mở bài 
Giới thiệu nội dung vấn đề cần chứng minh: 
- Thiên nhiên ưu đãi cho nước ta không chỉ biển bạc mà còn cả rừng vàng. 
- Rừng mang lại cho con người những nguồn lợi vô cùng to lớn về vật chất. 
- Rừng chính là cuộc sống của chúng ta. 
b) Thân bài 
*Chứng minh bảo vệ rừng là bảo vệ những nguồn lợi kinh tế to lớn: 
- Rừng cho gỗ quý, dược liệu, nhiều loài động vật quý hiếm, dược liệu... 
- Rừng thu hút khách du lịch sinh thái. 
*Chứng minh rừng đã góp phần bảo vệ an ninh quốc phòng. 
- Rừng che bộ đội, rừng vây quân thù 
- Rừng đã cùng con người đánh giặc 
*Chứng minh bảo vệ rừng là bảo vệ sự cân bằng sinh thái, bảo vệ môi trường sống của con người. 
- Rừng là ngôi nhà chung của muôn loài động, thực vật, trong đó có những loài vô cùng quý hiếm. 
Ngôi nhà ấy không được bảo vệ, sẽ dẫn đến những hậu quả không nhỏ về mặt sinh thái. 
- Rừng là lá phổi xanh. Chỉ riêng hình ảnh lá phổi cũng đã nói lên sự quan trọng của rừng đối với 
cuộc sống con người. 
- Rừng ngăn nước lũ, chống xói mòn, điều hòa khí hậu. Hầu như mọi hiện tượng bất thường của 
khí hậu dều có nguồn gốc tự việc con người không bảo vệ rừng. Ở VN chúng ta suốt từ Bắc chí 
Nam, lũ lụt hạn hán xảy ra liên miên trong nhiêu năm qua là bởi rừng đã bị con người khai thác, 
chặt phá không thương tiếc. 
c) Kết bài 
- Khẳng định lại vai trò to lớn của rừng. 
- Khẳng đing ý nghĩa của việc bảo vệ rừng. 
- Nêu trách nhiệm: bảo vệ rừng tức là khai thác có kế hoạch, kông chặt phá, đốt rừng bữa bãi; 
trồng rừng, khôi phục những khu rừng bị tàn phá. 
2. Bài văn lập luận chứng minh 
a. các bước làm bài văn lập luận chứng minh 
- Tìm hiểu đề và tìm ý 
- lập dàn bài 
- Viết bài 
Ôn tập Ngữ văn 7, học kì II – Năm 2016-2017 Trường THCS Nguyễn Văn Trỗi 
Giáo viên: Nguyễn Thị Minh Hòa Tổ Ngữ Văn 8 
- Đọc lại và sửa chữa 
b. Dàn bài 
Mở bài: Giới thiệu điều cần giải thích và gợi ra phương hướng giải thích. 
Thân bài: Lần lược trình bày các nội dung giải thích. Cần sử dựng các cách lập luận giải thích 
phù hợp. 
Kết bài: Nêu ý nghĩa của điều được giải thích đối với mọi người. 
c. Lập dàn ý trên đề văn cụ thể 
(Hs tham khảo đề văn trong SGK ngữ văn 7, tập 2, trang 88 và tìm thêm đề bài để tập lập dàn ý) 
VD: Đề bài: 
"Nhiễu điều phủ lấy giá gương 
Người trong một nước phải thương nhau cùng." 
Hãy tìm hiểu người xưa muốn nhắn nhủ điều gì qua câu ca dao ấy. 
Lập dàn ý 
1. Mở bài: 
- Từ xưa, nhân dân ta đã sáng tạo ra những huyền thoại đẹp về nguồn gốc dân tộc (Sự tích trăm 
trứng, Qủa bầu mẹ...) 
- Đoàn kết là một truyền thống tốt đẹp của nhân dân ta. 
- Đòa kết là biểu hiện cụ thể của tình yêu thương trong quan hệ giữa người với người. Đoàn kết 
tạo nên sức mạnh. 
- Ngày xưa, ông cha ta đã chú trọng đến vấn đề giáo dục tinh thần đoàn kết, thể hiện qua câu ca 
dao: 
Nhiễu điều phủ lấy giá gương 
Người trong một nước phải thương nhau cùng." 
2. Thân bài: 
a) Gải thích ý nghĩa câu ca dao: 
- Câu ca dao đã mượn một hình ảnh đẹp: Nnhiễu điều phủ lấy giá gương để nói đến vấn đề đoàn 
kết. 
+ Nghĩa đen: nhiễu điều là miếng vải nhiễu màu đỏ, thường được dùng để phủ lên chiếc giá 
gương cho khỏi bụi. 
+ Nghĩa bóng: Chỉ sự đùm bọc, che chở, gắn bó khăng khít của đồng bào trong một nước. 
+ Câu ca dao khuyên nhủ: người trong một nước phải thương yêu, giúp đỡ nhau coi nhau như 
anh em một nhà. 
b) Kẳng định lời khuyên đó hoàn toàn đúng 
- Xưa nay, người dân cùng sống trong một làng, một huyện, một tỉnh và một nước thường có 
quan hệ gắn bó với nhau về tình cảm và vật chất. 
- Bởi vậy nên mỗi người đều phải có ý thức thương yêu, đùm bọc những người xung quanh 
mình, nhất là những người khó khăn hoạn nạ. 
- Tình đoàn kết, thương yêu giai cấp, giống nòi là cơ sở của lòng yêu quê hương đất nước, dân 
tộc và nhân loại. 
c) Nâng cao và mở rộng vấn đề 
- Tinh thần đoàn kết được thể hiện trong nhận thức và hành động cụ thể: 
+ Gặp người trong cảnh khó khăn sẵn sàng giúp đỡ, chia sẻ với thinh thần tương thân tương ái 
(Thương người như thể thương thân. Lá lành đùm lá rách...) 
VD: giúp đờ người tàn tật, nghèo khó, gặp tai họa hoặc phong trào cứu giúp đồng bào bị lũ lụt, 
phong trào xóa đói giảm nghèo, phong trào xây nhà tình nghĩa, lớp học tình thương...) 
Ôn tập Ngữ văn 7, học kì II – Năm 2016-2017 Trường THCS Nguyễn Văn Trỗi 
Giáo viên: Nguyễn Thị Minh Hòa Tổ Ngữ Văn 9 
- Tinh thần đoàn kết, thương yêu là nền tảng của đạo lí dân tộc, là cơ sở tạo nên sức mạnh để 
xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ngày càng giàu mạnh. 
- Phê phán những thái độ sai trái như ích kỉ, thờ ơ trước nỗi bất hạnh của người khác. 
3. Kết bài 
-Khẳng định đonà kết là truyền thống tốt đẹp, lâu đời của dân tộc ta. 
- Chúng ta cần giữ gìn và phát huy truyền thống đó. 
 Chú ý: HS cần phân biệt rõ giưa văn lập luận chứng minh và văn lập luận giải thích 
VD: Đề 1/ Giải thích câu tục ngữ: Ăn quả nhớ kẻ trồng cây. 
Đề 2/ Chứng minh rằng ăn quả nhớ kẻ trồng cây là một suy nghĩ đúng đắn. 
Cách phân biêt: 
*Gièng nhau: 
- Cïng mét luËn ®iÓm. 
- Cïng ph¶i sö dông lÝ lÏ, dÉn chøng vµ lËp luËn. 
*Kh¸c nhau: 
Gi¶i thÝch Chøng minh 
VÊn ®Ò (gi¶ thiÕt lµ) ch-a râ. VÊn ®Ò (gi¶ thiÕt lµ) ®· râ. 
LÝ lÏ lµ chñ yÕu. DÉn chøng lµ chñ yÕu. 
Lµm râ b¶n chÊt vÊn ®Ò lµ nh- thÕ nµo. Chøng tá sù ®óng ®¾n cña vÊn ®Ò lµ nh- thÕ nµo. 
 Chú ý: Đề thi Môn văn không được giới hạn đề cương nên các em cần học tất cả các 
bài học trong chương trình. 
Hết