Phát triển tư duy sáng tạo giải nhanh bài tập trắc nghiệm Hóa vô cơ 12 – Nguyễn Minh Tuấn

Phát triển tư duy sáng tạo giải nhanh bài tập trắc nghiệm Hóa vô cơ 12 – Nguyễn Minh Tuấn 
 1 
D. PHƯƠNG PHÁP GIẢI, VÍ DỤ MINH HỌA VÀ BÀI TẬP VẬN DỤNG 
● Kiến thức, kĩ năng và phương pháp giải: 
+ Vị trí các cặp oxi hóa - khử trong dãy điện hóa: 
Tínhoxi hoùa giaûm daàn
Tính khöû giaûm daàn
2 3 2 2 2 2 2 2 3
2
Mg Al Zn Fe Ni Sn Pb Cu Fe Ag
Mg Al Zn Fe Ni Sn Pb Cu AgFe

         


+ Phản ứng của kim loại với dung dịch muối tuân theo quy tắc: 
  chaát khöû maïnh chaát oxi hoùa maïnh chaát khöû yeáu chaát oxi hoùa yeáu 
+ Từ những điều trên suy ra: Khi gặp dạng bài liên quan đến hỗn hợp kim loại và dung dịch chứa hỗn hợp muối 
thì việc đầu tiên là xác định thứ tự khử ion kim loại, thứ tự oxi hóa kim loại. Tiếp đó, dựa vào các số liệu đề cho 
để đánh giá kết quả của phản ứng: kim loại nào đã bị oxi hóa (kim loại nào đã bị tan vào dung dịch); ion kim 
loại nào đã bị khử (kim loại nào đã sinh ra). 
+ Để tính toán tìm ra kết quả thì có thể sử dụng các cách sau: 
* Tính theo phương trình phản ứng: Cách này chỉ phù hợp cho dạng bài tập đơn giản. Đối với những dạng bài 
phức tạp như hỗn hợp kim loại tác dụng với dung dịch chứa hỗn hợp muối thì phải viết nhiều phương trình, sử 
dụng nhiều ẩn số dẫn đến khó khăn trong việc tính toán và mất nhiều thời gian. 
* Sử dụng các định luật bảo toàn: bảo toàn electron, bảo toàn điện tích, bảo toàn khối lượng. Cách này ưu việt 
hơn vì nó đi sâu vào bản chất phản ứng, do đó việc tính toán cũng đơn giản và nhanh hơn so với việc tính theo 
phản ứng (sẽ phân tích kĩ hơn trong các ví dụ cụ thể). 
+ Khi gặp dạng bài: “... sau phản ứng khối lượng thanh kim loại tăng...”; “sau phản ứng khối lượng dung dịch 
giảm...”... thì ta sử dụng thêm phương pháp tăng giảm khối lượng. 
I. Tính lượng chất trong phản ứng 
1. Một kim loại tác dụng với một muối 
● Mức độ vận dụng 
Ví dụ 1: Cho 6,5 gam bột Zn vào dung dịch CuSO4 dư, sau phản ứng hoàn toàn thu được m gam chất rắn. Giá 
trị của m là 
A. 3,2. B. 5,6. C. 12,9. D. 6,4. 
(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Hòa Đà – Bình Thuận, năm 2017) 
Phân tích và hướng dẫn giải 
+ Đây là dạng bài tập đơn giản, một kim loại tác dụng với một muối nên không cần phải xác định thứ tự khử và 
oxi hóa của các ion và nguyên tử kim loại. 
+ Để tính toán kết quả cụ thể, ta có thể dùng các cách sau: 
Zn
4 4
Cu
Cu taïo thaønh Zn phaûn öùng Cu
Caùch 1: Tính theo phöông trình phaûn öùng
6,5
n 0,1 mol.
65
Zn CuSO ZnSO Cu
mol : 0,1 0,1
m 0,1.64 6,4 gam
Caùch 2 : Söû duïng baûo toaøn electron (BTE)
BTE : n n 0,1mol m 6,4 gam

 
  

  

   
Ví dụ 2: Cho 2,24 gam bột sắt vào 200 ml dung dịch CuSO4 0,05M. Sau khi các phản ứng xảy ra hoàn toàn, thu 
được dung dịch X và m gam chất rắn Y. Giá trị của m là 
A. 3,84. B. 2,32. C. 1,68. D. 0,64. 
(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – Sở Giáo Dục và Đào Tạo Bắc Ninh, năm 2017) 
Phân tích và hướng dẫn giải 
Phát triển tư duy sáng tạo giải nhanh bài tập trắc nghiệm Hóa vô cơ 12 – Nguyễn Minh Tuấn 
 2 
4
4
Fe CuSO
4 4
Cu
Fe 4
CuSO
Caùch 1: Tính theo phöông trình phaûn öùng
n 0,04 mol; n 0,01 mol.
Fe CuSO FeSO Cu
bñ (mol) : 0,04 0,01
pö (mol) : 0,01 0,01
m 0,64 gam
Caùch 2 : Söû duïng baûo toaøn nguyeân toá
n 0,04 Fe dö, CuSO he
n 0,01

 
  

 

 
 
 4
Cu
Cu CuSO
át
m 0,64 gam
BTNT Cu : n n 0,01

 
 
Vận dụng: 
Câu 1: Cho bột nhôm dư vào 100 ml dung dịch CuSO4 0,2M đến khi phản ứng xảy ra hoàn toàn, thu được m 
gam Cu. Giá trị của m là 
A. 0,64. B. 1,28. C. 1,92. D. 0,32. 
Câu 2: Cho 14 gam bột sắt vào 150 ml dung dịch CuCl2 2M, khuấy đều, đến khi phản ứng xảy ra hoàn toàn thu 
được m gam chất rắn. Giá trị của m là 
A. 22. B. 16. C. 30,4. D. 19,2. 
Câu 3: Cho m gam nhôm vào 200 ml dung dịch Fe(NO3)2 0,2M đến khi phản ứng xảy ra hoàn toàn, thu được 
4,49 gam chất rắn. Giá trị của m là 
A. 5,4. B. 2,25. C. 0,72. D. 2,97. 
Ví dụ 3: Nhúng một đinh sắt có khối lượng 8 gam vào 500 ml dung dịch CuSO4 2M. Sau một thời gian lấy đinh 
sắt ra cân lại thấy nặng 8,8 gam. Nồng độ mol/l của CuSO4 trong dung dịch sau phản ứng là 
A. 0,27M. B. 1,36M. C. 1,8M. D. 2,3M. 
(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Huỳnh Thúc Kháng – Bình Thuận, năm 2017) 
Phân tích và hướng dẫn giải 
* Phân tích 
Đề bài xuất hiệu cụm từ "sau một thời gian", cho thấy phản ứng xảy ra không hoàn toàn, có nghĩa là các 
chất phản ứng đề dư. 
Sau phản ứng, khối lượng đinh sắt tăng lên là do lượng Cu sinh ra bám vào thanh sắt lớn hơn lượng Fe 
phản ứng tan vào dung dịch. 
Dựa vào mối liên hệ về số mol Cu tạo thành, số mol Fe phản ứng và sự thay đổi khối lượng thanh kim loại 
sẽ tính được lượng CuSO4 phản ứng. Từ đó tính được lượng CuSO4 dư và trả lời được câu hỏi mà đề yêu cầu. 
* Hướng dẫn giải 
4 4 bñ 4 pö
4 4
ñinh saét taêng Cu Fe
CuSO dö CuSO CuSO 4 spö
0,5.2 0,1
Caùch 1: Tính theo phöông trình phaûn öùng
CuSO Fe Cu FeSO
mol : x x x
m ( m) m m 64x 56x 8,8 8 x 0,1
0,9
n n n 0,9 [CuSO ] 1,8M
0,5
Caùch 2 : Söû du

  
 
         
      

 
4
4
Fe pö Cu taïo thaønh CuSO pö
Cu taïo thaønh Fe pö
CuSO dö 4 spö
ïng BTE vaø BTNT
BTE vaø BTNT Cu : n n n x
m m m 8x 0,8 x 0,1
0,9
n 0,5.2 0,1 0,9 [CuSO ] 1,8M
0,5
   
       
      
Phát triển tư duy sáng tạo giải nhanh bài tập trắc nghiệm Hóa vô cơ 12 – Nguyễn Minh Tuấn 
 3 
Ví dụ 4: Nhúng thanh Fe nặng m gam vào 300 ml dung dịch CuSO4 1M, sau một thời gian thu được dung 
dịch X có chứa CuSO4 0,5M, đồng thời khối lượng thanh Fe tăng 4% so với khối lượng ban đầu. Giả sử thể 
tích dung dịch không thay đổi và lượng Cu sinh ra bám hoàn toàn vào thanh sắt. Giá trị m là 
A. 24. B. 30. C. 32. D. 48. 
(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Hàm Long – Bắc Ninh, năm 2017) 
Phân tích và hướng dẫn giải 
4Fe pö Cu taïo thaønh CuSO pö
thanh Fe taêng Cu taïo thaønh Fe pö
BTE vaø BTNT Cu : n n n 0,3.0,5 0,15.
m m m 0,15.(64 56) 4%m m 30
    
       
Vận dụng: 
Câu 4: Nhúng một đinh sắt sạch vào dung dịch Cu(NO3)2. Sau một thời gian lấy đinh sắt ra, làm khô, thấy khối 
lượng đinh sắt tăng 1 gam. Khối lượng sắt đã phản ứng là 
A. 3,5 gam. B. 2,8 gam. C. 7,0 gam. D. 5,6 gam. 
(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 2 – THPT chuyên Thoại Ngọc Hầu – An Giang, năm 2016) 
Câu 5: Nhúng một thanh sắt (dư) vào 100 ml dung dịch CuSO4 x mol/l. Sau khi các phản ứng xảy ra hoàn 
toàn thấy khối lượng thanh sắt tăng 0,4 gam. Biết tất cả Cu sinh ra đều bám vào thanh sắt. Giá trị của x là 
 A. 0,05. B. 0,5. C. 0,625. D. 0,0625. 
(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – Sở Giáo Dục và Đào Tạo Vĩnh Phúc, năm 2017) 
Câu 6: Cho m gam Fe vào 100 ml dung dịch Cu(NO3)2 thì nồng độ của Cu
2+ còn lại trong dung dịch bằng 1/2 
nồng độ của Cu2+ ban đầu và thu được một chất rắn X có khối lượng bằng (m+0,16) gam. Biết các phản ứng xảy 
ra hoàn toàn. Khối lượng Fe phản ứng và nồng độ (mol/l) ban đầu của Cu(NO3)2 là: 
A. 1,12 gam và 0,3M. B. 2,24 gam và 0,3 M. 
C. 2,24 gam và 0,2 M. D. 1,12 gam và 0,4 M. 
(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Phú Nhuận – TP. HCM, năm 2016) 
Ví dụ 5: Cho m gam bột Zn vào 500 ml dung dịch Fe2(SO4)3 0,24M. Sau khi các phản ứng xảy ra hoàn toàn, 
khối lượng dung dịch tăng thêm 9,6 gam so với khối lượng dung dịch ban đầu. Giá trị của m là 
A. 32,50. B. 48,75. C. 29,25. D. 20,80. 
(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Hàm Rồng – Thanh Hóa, năm 2017) 
Phân tích và hướng dẫn giải 
* Phân tích 
+ Vẫn là dạng bài một kim loại tác dụng với một muối. Nhưng ở ví dụ này ta cần xác định thứ tự khử của ion 
Fe3+ vì xuất hiện 3 cặp oxi hóa - khử: 

  


 
 
 
 
Tính oxi hoùa giaûm daàn
Tính khöû giaûm daàn
2 2 3
2
3 3
3 2
Zn Fe Fe
Zn Fe Fe
Khi Zn Fe thì quaù trình khöû Fe theo thöù töï nhö sau :
Fe Fe Fe
+ Nếu bỏ qua thứ tự khử, cho Fe3+ bị khử về Fe sẽ mắc vào bẫy của người ra đề. 
● Ghi nhớ: Đối với các bài tập xuất hiện 3 cặp oxi hóa - khử trở lên, trước tiên cần xác định thứ tự khử và oxi 
hóa của ion và nguyên tử kim loại. Sau đó mới tính toán tìm ra kết quả. 
+ Vì phản ứng hóa học bảo toàn khối lượng nên khối lượng dung dịch sau phản ứng tăng lên bao nhiêu gam thì 
khối lượng kim loại thu được sẽ giảm đi bấy nhiêu gam. 
+ Dựa vào bản chất phản ứng và các thông tin đề cho, ta có một số cách giải sau: 
* Hướng dẫn giải 
Phát triển tư duy sáng tạo giải nhanh bài tập trắc nghiệm Hóa vô cơ 12 – Nguyễn Minh Tuấn 
 4 
3 2 2
2 2
dd taêng Zn pö Fe taïo thaønh
Zn
Caùch 1: Tính theo phaûn öùng
Zn 2Fe Zn 2Fe
mol : 0,12 0,24 0,12
Zn Fe Zn Fe
mol : x x x
m m m (0,12 x)65 56x 9,6
x 0,2 m (0,12 0,2)65 20,8
Caùch 2 : Söû duïng baûo toaøn electron
  
 

  
 
  
 
      
     


 
3 2Zn Fe Fe pö
x 0,24 y
Zn
dd taêng Zn pö Fe taïo thaønh
65x 56y
CK1 CK2
2n n 2n
x 0,32
m 20,8
y 0,2m m m 9,6
* Chuù yù: Caùch vieát bieåu thöùc baûo toaøn electron :
soá e cho.n soá e cho.n ... soá e nha
 
  
  
   
   

  

 

COXH1 COXH2
2
4
2
2 4 3
(0,24 y) mol20,12 mol
än.n soá e nhaän.n ...
Trong ñoù: CK1 maïnh CK2; COXH1 maïnh COXH2.
Caùch 3 : Söû duïng baûo toaøn ñieän tích
SO : 0,36 mol
Zn Fe (SO ) Zn : x mol Fe
Fe : y mol
BTÑT



 

 
  
     
 
  


Zndd taêng Zn pö Fe taïo thaønh
65x 56(0,24 y)
: x y 0,36
x 0,32
m 20,8m m m 9,6
y 0,04

  
 
     


 
Vận dụng: 
Câu 7: Cho m gam Mg vào dung dịch chứa 0,12 mol FeCl3. Sau khi phản ứng xảy ra hoàn toàn thu được 3,36 
gam chất rắn. Giá trị của m là 
A. 2,88. B. 2,16. C. 4,32. D. 5,04. 
Câu 8: Cho 4,05 gam bột nhôm vào 100 ml dung dịch Fe(NO3)3 3M. Sau khi phản ứng xảy ra hoàn toàn, thu 
được m gam kim loại. Giá trị của m là 
A. 16,8. B. 4,2. C. 8,4. D. 11,2. 
Câu 9: Nhúng một thanh Mg vào 250 ml dung dịch FeCl3 xM. Sau khi phản ứng hoàn toàn, thấy khối lượng 
thanh Mg tăng 1,2 gam so với ban đầu. Giá trị của x là 
A. 0,24. B. 0,25. C. 0,3. D. 0,32. 
Ví dụ 6: Cho 8,40 gam sắt vào 300 ml dung dịch AgNO3 1,3M. Lắc kĩ cho phản ứng xảy ra hoàn toàn thu được 
m gam chất rắn. Giá trị của m là 
A. 16,20. B. 42,12. C. 32,40. D. 48,60. 
(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Hoàng Hoa Thám, năm 2017) 
Phân tích và hướng dẫn giải 
* Phân tích 
Phát triển tư duy sáng tạo giải nhanh bài tập trắc nghiệm Hóa vô cơ 12 – Nguyễn Minh Tuấn 
 5 
Tínhoxi hoùa giaûm daàn
Tính khöû giaûm daàn
2 3
2
2e 1e2 3
Thöù töï caùc caëp oxi hoùa khöû :
Fe Fe Ag
Fe AgFe
Khi Fe Ag thì quaù trình oxi hoùa Fe dieãn ra theo thöù töï sau :
Fe Fe Fe

  



  

 
 
+ Ta có: 
Kết quả Mối liên hệ giữa 
mol Fe và Ag+ Dung dịch Chất rắn (kim loại) 
 
e nhöôøng min
e nhaän
Fe Ag
n
n
2n n

 
3 2
Fe(NO ) Ag 
 
e nhöôøng min
e nhaän
Fe Ag
n
n
2n n

 
3 2
Fe(NO ) Fe dö vaø Ag 
 
e nhöôøngmax
e nhaän
Fe Ag
n
n
3n n

 
3 3
Fe(NO ) Ag 
 
e nhöôøngmax
e nhaän
Fe Ag
n
n
3n n

 
3 3 3
AgNO dö vaø Fe(NO ) Ag 
  
e nhöôøng min e nhöôøngmax
e nhaän
Fe FeAg
n n
n
2n n 3n

  
3 2 3 3
Fe(NO ) vaø Fe(NO ) Ag 
+ Ở ví dụ này, số mol của Fe và AgNO3 đã biết nên ta có thể tính toán lượng kim loại thu được bằng những cách 
sau: 
* Hướng dẫn giải 
3Fe AgNO
3 3 2
3 2 3 3 3
Ag
Caùch 1: Tính theo phaûn öùng
8,4
n 0,15 mol; n 1,3.0,3 0,39 mol.
56
Phöông trình phaûn öùng :
Fe 2AgNO Fe(NO ) 2Ag
mol : 0,15 0,3 0,15 0,3
Fe(NO ) AgNO Fe(NO ) Ag
mol : 0,09 0,09 0,09
m 0,39.108 42,12 g

    

  
  
  
 
  
 
3
3
e nhöôøng min e nhöôøng maxe nhaän
3
Fe AgNO
100%
Fe AgNO Fe 100% 100%2 3
n nn
Ag AgNO
am
Caùch 2 : Söû duïng baûo toaøn electron
8,4
n 0,15; n 1,3.0,3 0,39 mol.
56
Ag Ag
Maët khaùc : 2n n 3n
Fe Fe Fe
n n 0,39
 

    
 
    
 
  

Ag
m 42,12 
Phát triển tư duy sáng tạo giải nhanh bài tập trắc nghiệm Hóa vô cơ 12 – Nguyễn Minh Tuấn 
 6 
Ví dụ 7: Hòa tan hoàn toàn 24,4 gam hỗn hợp gồm FeCl2 và NaCl (có tỉ lệ số mol tương ứng 1 : 2) vào một 
lượng nước (dư), thu được dung dịch X. Cho dung dịch AgNO3 (dư) vào dung dịch X, sau khi phản ứng xảy ra 
hoàn toàn sinh ra m gam chất rắn. Giá trị của m là 
 A. 68,2. B. 28,7. C. 10,8. D. 57,4. 
Phân tích và hướng dẫn giải 
* Phân tích 
+ Bản chất phản ứng: 
2 3
Ag Cl AgCl
Ag Fe Ag Fe
 
  
   

   
+ Chất rắn gồm có Ag và AgCl. 
+ Có thể tính khối lượng chất rắn bằng các cách sau: 
* Hướng dẫn giải 
 
2
2
2
2
FeCl NaClCl
FeCl NaCl
FeClFe2xx
2 3
chaát raén A
Caùch 1: Tính theo phaûn öùng
n 2n n 0,4
Ta coù: 127n 58,5n 24,4 x 0,1
n n 0,1
Phöông trình phaûn öùng :
Ag Cl AgCl
mol 0,4 0,4
Ag Fe Ag Fe
mol : 0,1 0,1
m m


 
  

   
      
 

  

   

 
 
 
2
2
2
2
gCl Ag
0,4.143,4 0,1.108
FeCl NaClCl
FeCl NaCl
FeClFe2xx
AgCl Cl
Ag Fe
m 68,2 gam
Caùch 2 : Duøng baûo toaøn electron vaø baûo toaøn nguyeân toá
n 2n n 0,4
Ta coù: 127n 58,5n 24,4 x 0,1
n n 0,1
BTNT Cl : n n 0,4
BTE : n n



 

   
      
 
 

  
2
chaát raén AgCl Ag
0,4.143,4 0,1.108
m m m 68,2 gam
0,1


   

Vận dụng: 
Câu 10: Hoà tan hoàn toàn 28 gam bột Fe vào dung dịch AgNO3 lấy dư, khối lượng chất rắn thu được sau phản 
ứng có khối lượng là 
 A. 162 gam. B. 108 gam. C. 216 gam. D. 154 gam. 
(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Nguyễn Văn Linh – Bình Thuận, năm 2017) 
Câu 11: Khi cho 5,6 gam Fe tác dụng với 250 ml dung dịch AgNO3 1M thì sau khi phản ứng kết thúc thu được 
bao nhiêu gam chất rắn? 
A. 27,0 gam. B. 20,7 gam. C. 37,0 gam. D. 21,6 gam. 
(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1– THPT chuyên Hạ Long, năm 2016) 
Câu 12: Cho x mol Fe tác dụng với dung dịch chứa y mol AgNO3. Để dung dịch sau phản ứng tồn tại các ion 
Fe3+, Fe2+ thì giá trị của a = y : x là 
 A. 3 < a < 3,5. B. 1 < a < 2. C. 0,5 < a < 1. D. 2 < a < 3. 
(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Vĩnh Bảo – Hải Phòng, năm 2017) 
Câu 13: Hoà tan hoàn toàn 21,1 gam hỗn hợp gồm FeCl2 và NaF (có tỉ lệ mol là 1 : 2) vào một lượng nước 
(dư), thu được dung dịch X. Cho dung dịch AgNO3 (dư) vào X, sau khi phản ứng xảy ra hoàn toàn sinh ra m 
gam chất rắn. Giá trị của m là: 
 A. 28,7. B. 68,7. C. 39,5. D. 57,9. 
Phát triển tư duy sáng tạo giải nhanh bài tập trắc nghiệm Hóa vô cơ 12 – Nguyễn Minh Tuấn 
 7 
Câu 14: Lấy 20,5 g hỗn hợp MCl (M là kim loại) và FeCl3 cho tác dụng với dung dịch AgNO3 dư thu được 57,4 
gam kết tủa. Định thành phần % về khối lượng của MCl trong hỗn hợp ban đầu? 
A. 30,36% B. 31,43% C. 41,79% D. 20,73% 
(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Quỳnh Lưu 1 – Nghệ An, năm 2015) 
2. Hỗn hợp kim loại tác dụng với dung dịch chứa nhiều muốn 
● Mức độ vận dụng 
Ví dụ 8: Cho hỗn hợp X gồm 0,56 gam Fe và 0,12 gam Mg tác dụng với 250 ml dung dịch CuSO4. Sau khi 
các phản ứng xảy ra hoàn toàn, thu được 0,92 gam kim loại. Nồng độ mol/l của dung dịch CuSO4 là 
 A. 0,02M. B. 0,04M. C. 0,05M. D. 0,10M. 
(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Lao Bảo – Quảng Trị, năm 2017) 
Phân tích và hướng dẫn giải 
* Phân tích 
Tính oxi hoùa giaûm daàn
Tính khöû giaûm daàn
H 100%
4
2 2 2
Mg
Ñeà cho 2 kim loaïi CuSO ...
Fe
Maët khaùc, ta coù:
Mg Fe Cu
Mg Fe Cu
Quaù trình oxi hoùa dieãn ra theo thöù töï öu tieân nh


  

 
   
 


2
2
ö sau :
Mg Mg
Fe Fe




Cu max Mg kim loaïi thu ñöôïc Cu Fe
Cu max Mg Fe kim loaïi thu ñöôïc Cu
Neáu chæ coù Mg phaûn öùng thì :
n n 0,005 mol m m m 0,88 0,92.
Neáu caû Mg, Fe phaûn öùng thì :
n n n 0,015 mol m m 0,96 0,92.
Mg phaûn öùng heát, Fe phaûn öùng moät phaà

      

      
 n.
+ Để tính nồng độ mol của CuSO4 ta có thể làm theo những cách sau: 
* Hướng dẫn giải 
44
4 4
3 3 3
4 4
33
kim loaïi
3
M (CuSO )M (CuSO )
Caùch 1: Tính theo phaûn öùng :
Mg CuSO MgSO Cu
mol : 5.10 5.10 5.10
Fe CuSO FeSO Cu
mol : x x x
x 5.10m 64(5.10 x) 56(0,01 x) 0,92
C 0,04MC (5.10 x) : 0,25
Caùc
  



  
 
  
 
      
  
   

 

3
4
Mg Fe pö Cu taïo thaønh
y x5.10
M (CuSO )
kim loaïi Cu Fe dö
64x 56(0,01 y)
h 2 : Söû duïng baûo toaøn electron
BTE : n n n
x 0,01
C 0,04M
y 0,005m m m 0,92


  
  
    
   



Phát triển tư duy sáng tạo giải nhanh bài tập trắc nghiệm Hóa vô cơ 12 – Nguyễn Minh Tuấn 
 8 
2
2
4
2x mol
4
kim loaïi
Caùch 3 : Söû duïng baûo toaøn ñieän tích :
Mg : 0,005 mol
Mg : 0,005 mol Cu : x mol
CuSO Fe : y mol
Fe : 0,01 mol Fe : (0,01 y) mol
SO : x mol
BTÑT : y 0,005 x
m 64x 56(0,01 y) 0,92




 
    
        
    
 
  
 
   

4M (CuSO )
x 0,01
C 0,04M
y 0,005
 
  
 
● Nhận xét: Với dạng bài tập này, hầu hết xảy ra trường hợp kim loại hoạt động mạnh bị oxi hóa hết, kim loại 
yếu hơn bị oxi hóa một phần. Vì thế để tính toán nhanh ta nên xét trường hợp này trước. 
Ví dụ 9: Cho 2,7 gam hỗn hợp bột X gồm Fe và Zn tác dụng với dung dịch CuSO4. Sau một thời gian, thu được 
dung dịch Y và 2,84 gam chất rắn Z. Cho toàn bộ Z vào dung dịch H2SO4 (loãng, dư). Sau khi các phản ứng kết 
thúc thì khối lượng chất rắn giảm 0,28 gam và dung dịch thu được chỉ chứa một muối duy nhất. Phần trăm khối 
lượng của Fe trong X là 
 A. 58,52%. B. 51,85%. C. 48,15%. D. 41,48%. 
Phân tích và hướng dẫn giải 
* Phân tích 


  








 
  
 
Tính oxi hoùa giaûm daàn
Tính khöû giaûm daàn
2 2 2
2
2
100%
4 (1)
X, 2,7 gam
Ta coù:
Zn Fe Cu
Zn Fe Cu
Quaù trình oxi hoùa dieãn ra theo thöù töï öu tieân nhö sau :
Zn Zn
Fe Fe
Fe
CuSO
Zn
 
 
 
  
   

2 4
Z T
H SO dö
(2)
2,84 gam m m 0,28
Z X
Z X
2 4 loaõng
chaát raén Z chaát raén T
Neáu chæ coù Zn phaûn öùng thì m m .
Thöïc teá : m m Fe ñaõ tham gia phaûn öùng.
Z H SO moät muoái Zn ñaõ phaûn öùng heát
Töø (2) s
 
  
chaát raén giaûm Fe Cu trong Z
uy ra : m m 0,28; m 2,56
+ Sau khi khai thác các thông tin, ta tiến hành giải như sau: 
* Hướng dẫn giải 
ZnZn Fe pö Cu taïo thaønh
Fe pö
X Zn Fe pö
Fe/X
2,56
n 0,02BTE : n n n 0,04
64
n 0,02
m 65n 56n 0,28 2,7
0,02.2 0,28
%m 51,85%
2,7

     
  
    

  
Ví dụ 10: Cho a mol kim loại Mg vào dung dịch hỗn hợp chứa b mol CuSO4 và c mol FeSO4. Kết thúc phản 
ứng dung dịch thu được chứa 2 muối. Xác định điều kiện phù hợp cho kết quả trên. 
 A. a b. B. b a b c.   C. b a b c.   D. b a 0,5(b c).   
Phân tích và hướng dẫn giải 
* Phân tích 
Phát triển tư duy sáng tạo giải nhanh bài tập trắc nghiệm Hóa vô cơ 12 – Nguyễn Minh Tuấn 
 9 
Tính oxi hoùa giaûm daàn
Tính khöû giaûm daàn
2 2 2
2
2
H 100%4
(1)
4
Ta coù:
Mg Fe Cu
Mg Fe Cu
Quaù trình khöû dieãn ra theo thöù töï öu tieân nhö sau :
Cu Cu
Fe Fe
FeSO
Mg 2 muoái l
CuSO

  








  
   
  
4
4
2 2
MgSO Cu
aø
FeSO ...
Nhö vaäy : Mg, Cu ñaõ heát; Fe phaûn öùng moät phaàn hoaëc chöa phaûn öùng. 
    
   
    

+ Sau khi khai thác và kết nối các thông tin đề cho, ta tiến hành giải như sau: 
* Hướng dẫn giải 
2
2 2
4
4 4
e do Mg nhöôøng e doCu nhaän
e do Mg nhöôøng e doCu nhaän e do Fe nhaän
Mg CuSO
Mg CuSO FeSO
n n
Töø (1) suy ra :
n n n
n n a b
b a b c
n n n a b c

 
 
 
 
   
      