Giáo án Sinh học Lớp 9 - Tiết 34: Gây đột biến nhân tạo trong chọn giống - Năm học 2016-2017

Tuần 17 Ngày soạn 23/11/2016
Tiết 34 Ngày dạy 09/12/2016 
Bài 33 GÂY ĐỘT BIẾN NHÂN TẠO TRONG CHỌN GIỐNG
I- MỤC TIÊU
 1. Kiến thức
 - Hiểu và trình bày được tại sao người ta cần chọn tác nhân cụ thể khi gây đột biến.
 - Nêu được điểm giống và khác nhau về phương pháp sử dụng các cá thể đột biến trong chọn giống vi sinh vật và thực vật, giải thích được tại sao có sự sai khác đó.
 2. Kĩ năng
 - Kĩ năng cơ bản: Kĩ năng quan sát, nhận biết kiến thức và hoạt động nhóm.
 - Kĩ năng sống.	
 3. Thái độ
 Giáo dục HS ý thức tìm hiểu thành tựu khoa học.
II- CÁC PHƯƠNG PHÁP/ KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC CÓ THỂ SỬ DỤNG
 - Vấn đáp – tìm tòi.
 - Dạy học nhóm.
III- PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
 1. Giáo viên: Bảng phụ.
Tác nhân vật lí
Tiến hành
Kết quả
Ứng dụng
Tia phóng xạ , , 
Tia tử ngoại
Sốc nhiệt
 2. Học sinh: Xem bài trước ở nhà. 
IV- TIẾN TRÌNH LÊN LỚP 
 1. KTBC 
 2. Bài mới 
 * Khám phá: Chúng ta đã biết đột biến thường có hại cho sinh vật. Nhưng nếu nghiên cứu kĩ và sử dụng những tác nhân hợp lí thì đột biến đôi khi có lợi cho sinh vật.
 * Kết nối:
Hoạt động 1: TÌM HIỂU GÂY ĐỘT BIẾN NHÂN TẠO BẰNG TÁC NHÂN VẬT LÍ
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
NỘI DUNG
- Yêu cầu HS thảo luận nhóm hoàn thành nội dung bảng phụ.
- Gọi đại diện nhóm ghi kết quả.
- GV hoàn chỉnh kiến thức.
* MT: Các tia phóng xạ và các hóa chất gây đột biến đều có thể gây ra đột biến gen và đột biến NST.
- HS thảo luận theo nhóm, thống nhất ý kiến và ghi KQ.
- Đại diện nhóm lên bảng ghi kết quả.
Nhóm khác nhận xét, bổ sung
- HS lắng nghe, tự chỉnh sửa.
I- Gây đột biến nhân tạo bằng tác nhân vật lí
Bảng kiến thức.
Bảng kiến thức
Tác nhân vật lí
Tiến hành
Kết quả
Ứng dụng
Tia phóng xạ , , 
- Chiếu các tia xuyên qua màng, mô (xuyên sâu).
- Tác động lên ADN.
- Gây đột biến gen.
- Chấn thương gây đột biến NST.
- Chiếu tia vào hạt nảy mầm, đỉnh sinh trưởng.
- Mô thực vật nuôi cấy.
Tia tử ngoại
 Chiếu các tia xuyên qua màng (xuyên nông).
 Gây đột biến gen.
 Xử lí vi sinh vật bào tử và hạt phấn.
Sốc nhiệt
 Tăng, giảm nhiệt độ môi trường đột ngột.
- Mất cơ chế tự bảo vệ sự cân bằng.
- Rối loạn phân bào.
- Gây đột biến số lượng NST.
 Gây hiện tượng đa bội ở một số cây trồng (đặc biệt là cây họ cà).
	Hoạt động 2: TÌM HIỂU GÂY ĐỘT BIẾN NHÂN TẠO BẰNG 
 TÁC NHÂN HÓA HỌC
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
NỘI DUNG
- Yêu cầu HS nghiên cứu thông tin SGK, trả lời câu hỏi lệnh ▼:
 + Tại sao khi thấm vào tế bào, một số hóa chất lại gây đột biến gen ? Trên cơ sở nào mà người ta hi vọng có thể gây ra những đột biến theo ý muốn ?
 + Tại sao dùng cônsixin có thể gây ra các thể đa bội ?
 + Người ta đã dùng tác nhân hóa học để tạo ra các đột biến bằng những PP nào ?
- GV hoàn chỉnh kiến thức.
- HS đọc, tìm hiểu thông tin và phát biểu ý kiến:
à Vì chúng tác động trực tiếp lên phân tử ADN.
 Dựa trên cơ sở: có những hóa chất chỉ tác động đến 1 loại nuclêôtit.
à Vì khi thấm vào mô đang phân bào cônsixin cản trở sự hình thành thoi phân bào làm cho NST không phân li.
à Ngâm hạt khô hay hạt nảy mầm, tiêm dd vào bầu nhụy, quấn bông có tẩm dd hóa chất vào đỉnh sinh trưởng của thân hoặc chồi.
 HS khác nhận xét, bổ sung.
- HS lắng nghe và ghi nhận.
II- Gây đột biến nhân tạo bằng tác nhân hóa học
- Hóa chất: EMS, NMU, NEU, cônsixin.
- Phương pháp:
 + Ngâm hạt khô, hạt nảy mầm vào dung dịch hóa chất, tiêm dung dịch vào bầu nhụy, tẩm dung dịch vào bầu nhụy.
 + Dung dịch tác động lên phân tử ADN làm thay thế cặp nuclêôtit, hay cản trở sự hình thành thoi vô sắc.
Hoạt động 3: SỬ DỤNG ĐỘT BIẾN NHÂN TẠO TRONG CHỌN GIỐNG
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
NỘI DUNG
- GV thông báo: Sử dụng đột biến nhân tạo trong chọn giống:
 + Chọn giống vi sinh vật.
 + Chọn giống cây trồng.
 + Chọn giống vật nuôi.
- GV hỏi:
 + Người ta sử dụng đột biến trong chọn giống vi SV và cây trồng theo hướng nào? Tại sao ?
 + Tại sao người ta ít sử dụng PP gây đột biến trong chọn giống vật nuôi ?
- GV hoàn chỉnh kiến thức và đưa ra một số VD.
- HS lắng nghe.
- HS trả lời:
à Tạo ra chất có hoạt tính cao, tăng sinh khối ở nấm men và VK, không còn khả năng gây bệnh.
à Vì tác nhân gây đột biến dễ gây chết và gây bất thụ.
 HS khác nhận xét, bổ sung.
- HS lắng nghe và ghi nhận.
III- Sử dụng đột biến nhân tạo trong chọn giống
Sử dụng đột biến nhân tạo trong chọn giống gồm:
- Chọn giống vi sinh vật.
- Chọn giống cây trồng.
- Chọn giống vật nuôi.
 3. Củng cố - Luyện tập
 * Thực hành/ luyện tập: Khi gây đột biến bằng tác nhân vật lí và hóa học, người ta thường sử dụng các biện pháp nào ?
 * Vận dụng: Tại sao người ta cần chọn tác nhân cụ thể khi gây đột biến ?
 4. Dặn dò - Hướng dẫn HS tự học ở nhà
 - Học bài, trả lời câu hỏi 1, 2, 3 SGK/98 vào vở.
 - Xem trước bài 34: Mục I, II, III.
V- BỔ SUNG CỦA ĐỒNG NGHIỆP VÀ BẢN THÂN
..
..
..
..
..