Giáo án Sinh học Lớp 9 - Tiết 23: Đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể - Năm học 2016-2017

Tuần 12 Ngày soạn 05/10/2016
Tiết 23 Ngày dạy 01/11/2016
Bài 22 ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ 
I- MỤC TIÊU
 1. Kiến thức
 - Kể được các dạng đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể.
 - Nêu được khái niệm đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể
 - Nêu được nguyên nhân phát sinh và một số biểu hiện của đột biến nhiễm sắc thể. 
 2. Kĩ năng
 - Kĩ năng cơ bản: Kĩ năng quan sát, nhận biết kiến thức và phân tích.
 - Kĩ năng sống: + Kĩ năng hợp tác, ứng xử / giao tiếp, lắng nghe tích cực.
 + Kĩ năng thu thập và xử lí thông tin.
 + Kĩ năng tự tin bày tỏ ý kiến.
 3. Thái độ 
 Hứng thú với môn học.
II- CÁC PHƯƠNG PHÁP/ KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC CÓ THỂ SỬ DỤNG
 - Dạy học nhóm, hỏi và trả lời.
 - Vấn đáp – tìm tòi, trực quan.
III- PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
 1. Giáo viên: Tranh phóng to H22 SGK/65. 
 2. Học sinh: Xem bài trước ở nhà.
IV- TIẾN TRÌNH LÊN LỚP 
 1. KTBC 
 * HS1: Đột biến gen là gì ? Cho ví dụ.
 à HS trả lời: Đột biến gen: là những biến đổi trong cấu trúc của gen liên quan tới một hoặc một số cặp nuclêôtit. VD: Đột biến tự nhiên ở giống lúa C11.
 * HS2: Tại sao đột biến gen thường có hại cho bản thân sinh vật ? Nêu vai trò và ý nghĩa của đột biến gen trong thực tiễn sản xuất.
 à HS trả lời: - Đột biến gen thể hiện ra kiểu hình thường có hại cho bản thân sinh vật.
 - Đột biến gen đôi khi cũng có lợi cho con người, có ý nghĩa trong chăn nuôi và sản xuất. VD: Đột biến làm tăng khả năng chịu hạn và chịu rét ở lúa.
 à GV nhận xét, cho điểm. 
 2. Bài mới 
 * Khám phá: Ngoài đột biến gen, trong thực tế còn có hiện tượng do đột biến NST gây ra. Vậy đột biến NST do những nguyên nhân nào ? Vai trò của chúng là gì ?
 * Kết nối:
Hoạt động 1: I- ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ LÀ GÌ ?
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
NỘI DUNG
- GV giảng giải:
 + Mũi tên, chữ kí hiệu đoạn NST trước và sau bị biến đổi.
 + Lần lượt xét từng trường hợp a c. Cần cho HS biết mũi tên ngắn chỉ điểm bị đứt, mũi tên dài chỉ qt dẫn đến đột biến.
- Yêu cầu HS thảo luận, trả lời các câu hỏi:
* Trường hợp (a):
 + NST sau khi bị đột biến bị mất đoạn nào ? Đoạn này nằm vị trí nào trên NST ?
 + Dạng đột biến NST này là dạng gì ?
* Trường hợp (b):
 + Hai mũi tên ngắn ở 2 đầu đoạn tô thẩm dùng để biểu thị điều gì ?
 + Trên NST sau khi bị đột biến có mấy đoạn BC ? Độ dài của NST sau bị đột biến thay đổi như thế nào ?
 + Dạng đột biến cấu trúc NST này là dạng gì ?
* Trường hợp (c):
 + Hai mũi tên ngắn trong trường hợp này biểu thị điều gì?
 + Vị trí đoạn B, C, D thay đổi như thế nào ?
 + Hãy mô tả quá trình hình thành đột biến cấu trúc NST ?
 + Dạng đột biến cấu trúc NST này là dạng gì ? Hãy đặt tên cho mũi tên dài ?
 Từ đó cho biết đột biến cấu trúc NST là gì ?
- GV nhận xét và hoàn chỉnh kiến thức.
- HS lắng nghe và theo dõi.
à Mũi tên, kí hiệu đoạn NST.
à Theo dõi từng trường hợp.
- HS thảo luận theo nhóm, thống nhất ý kiếnphát biểu:
à Mất đoạn H nằm ở cuối NST.
à Mất một hay một số đoạn trên NST. 
à Dùng chỉ rõ đoạn lặp lại.
à Có 2 đoạn BC, độ dài của NST sau khi bị đột biến dài hơn NST ban đầu.
à Lặp đoạn.
à Chỉ sự đảo đoạn.
à Vị trí B, C, D đảo vị trí cho nhau.
à Các vị trí trong NST ban đầu bị thay đổi một số vị trí.
à Đảo vị trí của 2 đoạn NST. Mũi tên dài chỉ sự chuyển 1 đoạn từ 1 NST này sang 1 NST khác không cùng cặp tương đồng.
à Là những biến đổi trong cấu trúc NST.
Nhóm khác nhận xét, bổ sung
- HS lắng nghe và ghi nhận.
I- Đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể là gì ?
- Khái niệm: Đột biến cấu trúc NST là những biến đổi trong cấu trúc NST.
- Các dạng đột biến cấu trúc NST: mất đoạn, lặp đoạn, đảo đoạn, chuyển đoạn.
Hoạt động 2: II- NGUYÊN NHÂN PHÁT SINH VÀ TÍNH CHẤT CỦA ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
NỘI DUNG
- GV thông báo nguyên nhân phát sinh đột biến cấu trúc NST.
- GV hỏi:
 + Đột biến cấu trúc NST do nguyên nhân nào ?
 + Hãy cho biết tính chất (lợi, hại) của đột biến cấu trúc NST ?
à MT: GD HS có thái độ đúng trong việc sử dụng hợp lí thuốc bảo vệ thực vật, bảo vệ môi trường đất, nước.
- GV hoàn chỉnh kiến thức.
- HS lắng nghe và hiểu.
- HS trả lời:
à Do tác nhân vật lí và hóa học của ngoại cảnh.
à Đột biến cấu trúc NST thường có hại, nhưng cũng có trường hợp có lợi.
 HS khác nhận xét, bổ sung.
- HS ghi nhớ.
- HS ghi nhận.
II- Nguyên nhân phát sinh và tính chất của đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể
- Nguyên nhân: do tác nhân vật lí và hóa học của ngoại cảnh.
- Tính chất: Đột biến cấu trúc NST thường có hại, nhưng cũng có trường hợp có lợi.
 3. Củng cố - Luyện tập
 * Thực hành/ luyện tập: 
 - Đột biến cấu trúc NST là gì ?
 - Những nguyên nhân nào gây ra biến đổi cấu trúc NST ?
 * Vận dụng: Tại sao đột biến cấu trúc NST lại gây hại cho con người và sinh vật ?
 4. Dặn dò - Hướng dẫn HS tự học ở nhà
 - Học bài, trả lời câu hỏi 1, 2, 3 SGK/66.
 - Xem trước bài 23: mục I, II. Chú ý: Mục I (lệnh ▼ SGK/67 không cần trả lời).
V- Bổ sung của đồng nghiệp và bản thân
..
..
..
..
..