Chuyên đề Phân dạng và trả lời câu hỏi tổng hợp kiến thức Hóa hữu cơ - Nguyễn Minh Tuấn

Vận dụng 45 chuyên đề giải nhanh đặc sắc và sáng tạo vào 82 đề thi thử THPT Quốc Gia (Quyển 2) – Nguyễn Minh Tuấn 
 1 
CHUYÊN ĐỀ 39: PHÂN DẠNG VÀ TRẢ LỜI CÂU HỎI 
 TỔNG HỢP KIẾN THỨC HÓA HỮU CƠ 
I. Xác định chất phản ứng với H2 
1. Những vấn đề lý thuyết cần lưu ý 
Những hợp có khả năng phản ứng với H2 (t
o, xt) bao gồm : 
- Các hợp chất không no : Là những hợp chất trong phân tử có liên kết C C; C C.  
- Các hợp chất chứa chức anđehit, xeton CH O; C O.

    
2. Ví dụ minh họa 
Ví dụ 1: Hãy cho biết những chất nào sau đây có khi hiđro hóa cho cùng sản phẩm? 
A. but-1-en, buta-1,3-đien, vinyl axetilen. B. propen, propin, isobutilen. 
C. etyl benzen, p-xilen, stiren. D. etilen, axetilen và propanđien. 
Hướng dẫn trả lời 
Những chất khi hiđro hóa cho cùng một sản phẩm là but-1-en, buta-1,3-đien, vinyl axetilen. 
Phương trình phản ứng : 
o
o
o
t , Ni
2 2 3 2 3 2 2 3
t , Ni
2 2 2 3 2 2 3
t , Ni
2 2 3 2 2 3
CH CH CH CH H CH CH CH CH
CH CH CH CH 2H CH CH CH CH
CH CH C CH 3H CH CH CH CH
       
       
       
Ví dụ 2: Trong các chất: stiren, axit acrylic, axit axetic, vinylaxetilen và butan, số chất có khả năng tham gia phản 
ứng cộng hiđro (xúc tác Ni, đun nóng) là 
A. 3. B. 5. C. 2. D. 4. 
Hướng dẫn trả lời 
Trong số các chất trên, có 3 chất trong phân tử có liên kết  kém bền, có thể tham gia phản ứng cộng H2 (t
o, 
Ni), đó là stiren, axit acrylic, vinylaxetilen. 
Phương trình phản ứng : 
o
o
o
t , Ni
6 5 2 2 6 5 2 3
t , Ni
2 2 3 2
t , Ni
2 2 3 2 2 3
C H CH CH H C H CH CH
CH CH COOH H CH CH COOH
CH C CH CH 3H CH CH CH CH
   
     
       
Ví dụ tương tự : 
Ví dụ 3: Trong các chất: stiren, axit acrylic, axit axetic, vinylaxetilen, axeton và butan, số chất có khả năng tham 
gia phản ứng cộng hiđro (xúc tác Ni, đun nóng). 
 A. 3. B. 4. C. 2. D. 5. 
(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 2 – THPT Nguyễn Khuyến – TP.HCM, năm 2015) 
Ví dụ 4: Cho các chất : but-1-en, but-1-in, buta-1,3-đien, vinylaxetilen, isobutilen. Có bao nhiêu chất trong số các 
chất trên khi phản ứng hoàn toàn với khí H2 dư (xúc tác Ni, đung nóng) tạo ra butan ? 
A. 5. B. 6. C. 3. D. 4. 
ĐÁP ÁN VÍ DỤ TƯƠNG TỰ 
3B 4D 
II. Xác định chất phản ứng với dung dịch Br2 
1. Những vấn đề lý thuyết cần lưu ý 
Những hợp chất hữu cơ có khả năng phản ứng với dung dịch nước brom bao gồm : 
- Hợp chất không no (hiđrocacbon không no, ancol không no, anđehit không no,...). 
- Hợp chất có nhóm –CHO (anđehit, axit fomic, muối của axit fomic, este của axit fomic, glucozơ). 
- Phenol. 
Vận dụng 45 chuyên đề giải nhanh đặc sắc và sáng tạo vào 82 đề thi thử THPT Quốc Gia (Quyển 2) – Nguyễn Minh Tuấn 
 2 
- Anilin. 
2. Ví dụ minh họa 
Ví dụ 1: Cho dãy các chất: CH≡C–CH=CH2; CH3COOH; CH2=CH–CH2–OH; CH3COOCH=CH2; CH2=CH2. Số 
chất trong dãy làm mất màu nước brom là 
 A. 5. B. 3. C. 4. D. 2. 
(Kỳ thi THPT Quốc Gia, năm 2016) 
Hướng dẫn trả lời 
Số chất làm mất màu nước brom là 4, đó là CH≡C–CH=CH2; CH2=CH–CH2–OH; CH3COOCH=CH2; CH2=CH2. 
Phương trình phản ứng : 
2 2 2 2 2
2 2 2 2 2
3 2 2 3 2
2 2 2 2 2
CH C CH CH 3Br CHBr CHBr CHBr CH Br
CH CH CH OH Br CH Br CHBr CH OH
CH COOCH CH Br CH COOCHBr CH Br
CH CH Br CH Br CH Br
       
       
   
   
Ví dụ 2: Trong các chất : etilen, benzen, stiren, metyl acrylat, vinyl axetat, đimetyl ete, số chất có khả năng làm mất 
màu nước brom là 
A. 5. B. 4. C. 3. D. 6. 
Hướng dẫn trả lời 
Trong các chất trên, có 4 chất làm mất màu nước brom là etilen, stiren, metyl acrylat, vinyl axetat. 
Phương trình phản ứng : 
2 2 2 2 2
6 5 2 2 6 5 2
2 3 3 2 2 3 3
3 2 2 3 2
CH CH Br CH Br CH Br
C H CH CH Br C H CHBr CH Br
CH C(CH ) COOCH Br CH Br CBr(CH ) COOCH
CH COOCH CH Br CH COOCHBr CH Br
   
     
     
   
Ví dụ 3: Cho dãy các chất: stiren, ancol benzylic, anilin, toluen, phenol (C6H5OH). Số chất trong dãy có khả năng 
làm mất màu nước brom là 
A. 2. B. 5. C. 4. D. 3. 
Hướng dẫn trả lời 
Trong dãy chất trên, số chất có khả năng làm mất màu nước brom là 3, đó là stiren, anilin và phenol. 
Phương trình phản ứng : 
NH2
+ 3Br2
NH2
Br Br
Br
+ 3HBr
OH
+ 3Br2
OH
Br Br
Br
+ 3HBr
CH CH2
+ Br2
CHBr CH2Br
Vận dụng 45 chuyên đề giải nhanh đặc sắc và sáng tạo vào 82 đề thi thử THPT Quốc Gia (Quyển 2) – Nguyễn Minh Tuấn 
 3 
Ví dụ 4: Cho các chất sau : etilen, axetilen, phenol (C6H5OH) , buta-1,3-đien, toluen, anilin. Số chất làm mất màu 
nước brom ở điều kiện thường là 
A. 4. B. 2. C. 5. D. 3. 
Hướng dẫn trả lời 
Có 5 chất làm mất màu dung dịch nước Br2 ở nhiệt độ thường là etilen, axetilen, buta-1,3-đien, phenol 
(C6H5OH) , anilin. 
Phương trình phản ứng : 
2 2 2
2 2 2 2 2
2 2 2 2 2
CH CH 2Br CHBr CHBr
CH CH Br CH Br CH Br
CH CH CH CH 2Br CH Br CHBr CHBr CH Br
   
   
       
OH
+ 3Br2
OH
Br Br
Br
+ 3HBr
NH2
+ 3Br2
NH2
Br Br
Br
+ 3HBr
Ví dụ 5: Cho dãy các chất: CH4, C2H2, C2H4, C2H5OH, CH2=CH-COOH, C6H5NH2 (anilin), C6H5OH (phenol), 
C6H6 (benzen). Số chất trong dãy phản ứng được với nước brom là : 
A. 6. B. 7. C. 5. D. 8. 
Hướng dẫn trả lời 
Những chất phản ứng được với nước brom : Hợp chất không no (hiđrocacbon không no, ancol không no, 
anđehit không no,...); hợp chất có nhóm –CHO (anđehit, axit fomic, muối của axit fomic, este của axit fomic, 
glucozơ); phenol; anilin. Suy ra trong dãy chất trên, có 5 chất phản ứng được với nước brom là C2H2, C2H4, 
CH2=CH-COOH, C6H5NH2 (anilin), C6H5OH (phenol). 
Phương trình phản ứng : 
2 2 2
2 2 2 2 2
2 2 2
CH CH 2Br CHBr CHBr
CH CH Br CH Br CH Br
CH CH COOH Br CH Br CHBr COOH
   
   
     
CH CH2
+ Br2
CHBr CH2Br
OH
+ 3Br2
OH
Br Br
Br
+ 3HBr
Vận dụng 45 chuyên đề giải nhanh đặc sắc và sáng tạo vào 82 đề thi thử THPT Quốc Gia (Quyển 2) – Nguyễn Minh Tuấn 
 4 
Ví dụ tương tự : 
Ví dụ 6: Cho các chất : phenol, stiren, benzen, toluen, anilin, triolein, glixerol. Số chất tác dụng được với nước 
brom là 
A. 6. B. 5. C. 4. D. 3. 
(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Thanh Chương 1 – Nghệ An, năm 2015) 
Ví dụ 7: Cho dãy các chất: isopentan, lysin, glucozơ, isobutilen, propanal, isopren, axit metacrylic, phenylamin, m-
crezol, cumen, stiren. Số chất trong dãy phản ứng được với nước brom là: 
A. 6. B. 9. C. 8. D. 7. 
(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Chúc Động – Hà Nội, năm 2015) 
Ví dụ 8: Cho các chất sau: axetilen, phenol, glucozơ, toluen, isopren, axit acrylic, axit oleic, etanol, anilin. Số chất 
làm mất màu nước brom ở điều kiện thường là 
A. 7. B. 6. C. 4. D. 5. 
(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Sào Nam – Quảng Nam, năm 2015) 
Ví dụ 9: Cho các chất sau: o-crezol, axit phenic, ancol benzylic, axit acrylic, axit fomic, anilin, anlen, etan, 
glucozơ, fructozơ, etanal, axeton, metylphenyl ete, phenyl amoni clorua. Số chất không làm mất màu dung dịch 
nước brom ở điều kiện thường là: 
A. 5. B. 6. C. 7. D. 4. 
(Đề thi chọn học sinh giỏi tỉnh Thái Bình, năm 2015) 
Ví dụ 10: Trong các chất : metan, etilen, benzen, stiren, glixerol, anđehit axetic, đimetyl ete, axit axetic, số chất có 
khả năng làm mất màu nước brom là 
A. 2. B. 3. C. 5. D. 4. 
(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 2 – THPT chuyên Nguyễn Quang Diệu – Đồng Tháp, năm 2015) 
ĐÁP ÁN VÍ DỤ TƯƠNG TỰ 
6C 7C 8A 9A 10A 
III. Xác định chất phản ứng với dung dịch AgNO3/NH3 
1. Những vấn đề lý thuyết cần lưu ý 
Những hợp chất có khả năng phản ứng với dung dịch AgNO3/NH3 bao gồm : 
- Phân tử có nhóm –CHO (anđehit, axit fomic, muối của axit fomic, este của axit fomic, glucozơ); fructozơ 
(chuyển hóa thành glucozơ trong môi trường kiềm). Bản chất phản ứng là Ag+ oxi hóa nhóm –CHO thành nhóm –
COONH4 và giải phóng Ag, gọi là phản ứng tráng gương. 
- Phân tử có liên kết CH C  (Ank-1-in,...). Bản chất phản ứng là sự thay thế H ở nguyên tử C có liên kết ba 
bằng nguyên tử Ag, tạo ta kết tủa màu vàng nhạt. 
2. Ví dụ minh họa 
Ví dụ 1: Cho các chất sau : axetilen, vinylaxetilen, anđehit fomic, axit fomic, metyl fomat, glixerol, saccarozơ, 
fructozơ, penta-1,3-điin. Số chất tham gia phản ứng với dung dịch AgNO3 trong NH3 dư có kết tủa vàng nhạt là 
A. 5. B. 3. C. 4. D. 6. 
Hướng dẫn trả lời 
Các chất có khả năng tạo kết tủa vàng khi phản ứng với AgNO3/NH3 là những chất có liên kết C C ở đầu 
mạch cacbon. Suy ra có 3 chất thỏa mãn là axetilen, vinylaxetilen và penta-1,3-điin. 
Phương trình phản ứng : 
o
o
o
t
3 3 4 3
t
2 3 3 2 4 3
2 3 3
t
2 4 3
CH CH 2AgNO 2NH CAg CAg 2NH NO
CH C CH CH AgNO NH AgC C CH CH NH NO
CH C CH C CH 2AgNO 2NH
CAg C CH C CAg 2NH NO
      
          
     
      
Vận dụng 45 chuyên đề giải nhanh đặc sắc và sáng tạo vào 82 đề thi thử THPT Quốc Gia (Quyển 2) – Nguyễn Minh Tuấn 
 5 
Ví dụ 2: Cho dãy các chất : anđehit axetic, axetilen, glucozơ, axit axetic, metyl axetat. Số chất trong dãy có khả 
năng tham gia phản ứng tráng bạc là 
A. 2. B. 4. C. 5. D. 3. 
Hướng dẫn trả lời 
Chất có phản ứng tráng bạc là chất có chức –CHO. Suy ra trong số các chất trên có 2 chất tham gia phản ứng tráng 
gương là anđehit axetic và glucozơ. 
Ví dụ 3: Các chất trong dãy nào sau đây đều tạo kết tủa khi cho tác dụng với dung dịch AgNO3 trong NH3 dư, đun 
nóng? 
A. vinylaxetilen, glucozơ, đimetylaxetilen. B. vinylaxetilen, glucozơ, axit propionic. 
C. vinylaxetilen, glucozơ, anđehit axetic. D. glucozơ, đimetylaxetilen, anđehit axetic. 
Hướng dẫn trả lời 
Dãy gồm các chất đều tạo kết tủa khi cho phản ứng với AgNO3/NH3 là : vinylaxetilen, glucozơ, anđehit axetic. 
Ví dụ 4: Dãy gồm các chất đều phản ứng được với AgNO3/NH3 tạo ra kim loại Ag là : 
A. benzanđehit, anđehit oxalic, etyl fomat, etyl axetat. 
B. benzanđehit, anđehit oxalic, saccarozơ, metyl fomat. 
C. axetilen, anđehit oxalic, etyl fomat, metyl fomat. 
D. benzanđehit, anđehit oxalic, amoni fomat, metyl fomat. 
Hướng dẫn trả lời 
Dãy gồm các chất đều phản ứng được với AgNO3/NH3 tạo ra kim loại Ag là : benzanđehit (C6H5CHO), anđehit 
oxalic (OHC – CHO), amoni fomat (HCOONH4), metyl fomat (HCOOCH3). Tất cả các chất trong dãy này đều có 
nhóm –CHO nên có phản ứng tráng gương. 
Các dãy chất còn lại có những chất không có nhóm –CHO nên không có phản ứng tráng gương là : axetilen, etyl 
axetat, saccarozơ. 
Ví dụ 5: Cho các chất: (1) axetilen; (2) but–2–in ; (3) metyl fomat; (4) glucozơ; (5) metyl axetat, (6) fructozơ, (7) 
amonifomat. Số chất tham gia phản ứng tráng gương là : 
A. 5. B. 4. C. 6. D. 3. 
Hướng dẫn trả lời 
Trong số các chất đề cho, có 4 chất có khả năng tham gia phản ứng tráng gương là (3), (4), (6), (7). 
Các chất (3), (4), (7) trong phân tử có nhóm –CHO nên có phản ứng tráng gương. Chất (6) tuy không có nhóm –
CHO nhưng trong môi trường kiềm lại chuyển hòa thành hợp chất có nhóm –CHO nên cũng có phản ứng tráng 
gương. 
Ví dụ 6: Cho dãy các chất : C2H2, HCHO, HCOOH, CH3CHO, HCOONa, HCOOCH3, C6H12O6 (glucozơ). Số chất 
trong dãy tham gia được phản ứng tráng gương là : 
A. 5. B. 4. C. 7. D. 6. 
Hướng dẫn trả lời 
Các chất có phản ứng tráng gương khi trong phân tử của chúng có nhóm –CHO hoặc có thể chuyển hóa thành 
nhóm –CHO trong môi trường kiềm. 
Suy ra trong dãy chất trên, có 6 chất có thể tham gia phản ứng tráng gương là HCHO, HCOOH, CH3CHO, 
HCOONa, HCOOCH3, C6H12O6 (glucozơ). 
Ví dụ 7: Cho các hợp chất hữu cơ: C2H2, C2H4, CH2O, CH2O2 (mạch hở), C3H4O2 (mạch hở, đơn chức). Biết 
C3H4O2 không làm chuyển màu quỳ tím ẩm. Số chất tác dụng được với dung dịch AgNO3 trong NH3 tạo ra kết tủa 
là 
A. 4. B. 3. C. 2. D. 5. 
Hướng dẫn trả lời 
Hợp chất C3H4O2 mạch hở, đơn chức, không làm chuyển màu quỳ tím ẩm, chứng tỏ nó là este, có công thức là 
HCOOCH=CH2. 
Các chất hữu cơ phản ứng với AgNO3/NH3 tạo ra kết tủa gồm : Hợp chất có liên kết C C ở đầu mạch; hợp 
chất có nhóm –CHO. 
Suy ra : Trong số các hợp chất hữu cơ đề cho, có 4 chất là CH2O (HCHO), CH2O2 (HCOOH), HCOOCH=CH2 
và CH CH thỏa mãn điều kiện đề bài. 
Ví dụ minh họa : 
Vận dụng 45 chuyên đề giải nhanh đặc sắc và sáng tạo vào 82 đề thi thử THPT Quốc Gia (Quyển 2) – Nguyễn Minh Tuấn 
 6 
Ví dụ 8: Dãy gồm các dung dịch đều tham gia phản ứng tráng bạc là: 
A. Glucozơ, axit fomic, anđehit axetic. B. Glucozơ, glixerol, mantozơ, axit fomic. 
C. Frutozơ, glixerol, anđehit axetic. D. Glucozơ, frutozơ, saccarozơ. 
 (Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Tĩnh Gia 2 – Thanh Hóa, năm 2015) 
Ví dụ 9: Cho dãy các chất: CH3CHO, HCOOH, C2H5OH, CH3COCH3. Số chất trong dãy có khả năng tham gia 
phản ứng tráng bạc là 
A. 1. B. 3. C. 2. D. 4. 
(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT chuyên Đại học Vinh – Nghệ An, năm 2015) 
Ví dụ 10: Cho các chất sau: Axit fomic, metylfomat, axit axetic, glucozơ, tinh bột, xenlulozơ, anđehit axetic. Số 
chất có phản ứng với dung dịch AgNO3/NH3 cho ra Ag là 
A. 4. B. 2. C. 3. D. 5. 
(Đề thi thử THPT Quốc Gia – Sở GD & ĐT TP.HCM, năm 2015) 
Ví dụ 11: Cho dãy các chất: HCOONH4, HCHO, CH3COOH, CH3COOC2H5, HCOOH, C2H5OH, HCOOCH3, 
HCOONa. Số chất trong dãy tham gia phản ứng tráng bạc là: 
A. 6. B. 4. C. 5. D. 3. 
(Đề thi thử THPT Quốc Gia – Sở GD & ĐT Thanh Hóa, năm 2015) 
Ví dụ 12: Cho các hợp chất: glucozơ, saccarozơ, anđehit axetic, axit fomic, metyl fomat, axetilen, but-2-in, vinyl 
axetilen. Số hợp chất có khả năng khử được ion Ag+ trong dung dịch AgNO3/NH3 khi đun nóng là: 
A. 5. B. 7. C. 4. D. 6. 
(Đề thi chọn học sinh giỏi tỉnh Thái Bình, năm 2015) 
Ví dụ 13: Cho các chất sau: glucozơ, axetilen, saccarozơ, anđehit axetic, but-2-in, etyl fomat. Số chất khi tác dụng 
với dung dịch AgNO3 (NH3, t
o) cho kết tủa là 
A. 3. B. 2. C. 5. D. 4. 
(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Đoàn Thượng – Hải Dương, năm 2015) 
Ví dụ 14: Cho các chất sau: axetilen, fomanđehit, phenyl fomat, glucozơ, anđehit axetic, metyl axetat, saccarozơ, 
anbumin, natri fomat, axeton, but-1-in. Số chất có thể tạo kết tủa khi tác dụng với dung dịch AgNO3 trong NH3 là 
A. 7. B. 5. C. 8. D. 6. 
(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 3 – THPT Chúc Động – Hà Nội, năm 2015) 
ĐÁP ÁN VÍ DỤ TƯƠNG TỰ 
8A 9C 10A 11C 12C 13D 14A 
IV. Xác định chất hòa tan được Cu(OH)2 
1. Những vấn đề lý thuyết cần lưu ý 
Những hợp chất hữu cơ có khả năng hòa tan được Cu(OH)2 bao gồm : 
- Các hợp chất có ít nhất 2 nhóm OH liền kề. Dung dịch thu được có màu xanh thẫm. 
- Axit cacboxylic. Dung dịch thu được có màu xanh nhạt 
- Peptit có từ 2 liên kết peptit trở lên. Dung dịch thu được có màu tím. 
2. Ví dụ minh họa 
Ví dụ 1: Cho các chất : rượu (ancol) etylic, glixerin (glixerol), glucozơ, đimetyl ete và axit fomic. Số chất tác dụng 
được với Cu(OH)2 là : 
A. 2. B. 3. C. 1. D. 4. 
Hướng dẫn trả lời 
Những chất hữu cơ tác dụng được với Cu(OH)2 ở nhiệt độ thường là : axit cacboxylic, hợp chất có ít nhất 2 
nhóm –OH liền kề nhau. Suy ra trong các chất trên, có 3 chất phản ứng được với Cu(OH)2 là glixerol, glucozơ, axit 
fomic. 
Ví dụ 2: Cho các chất : saccarozơ, glucozơ, frutozơ, etyl fomat, axit fomic và anđehit axetic. Trong các chất trên, 
số chất vừa có khả năng tham gia phản ứng tráng bạc vừa có khả năng phản ứng với Cu(OH)2 ở điều kiện thường là 
: 
A. 4. B. 3. C. 2. D. 5. 
Hướng dẫn trả lời 
Vận dụng 45 chuyên đề giải nhanh đặc sắc và sáng tạo vào 82 đề thi thử THPT Quốc Gia (Quyển 2) – Nguyễn Minh Tuấn 
 7 
Các chất vừa có khả năng tham gia phản ứng tráng gương, vừa có khả năng phản ứng được với Cu(OH)2 ở nhiệt 
độ thường thì phải thỏa mãn hai điều kiện : Thứ nhất, trong phân tử phải có nhóm –CHO hoặc có thể chuyển hóa 
thành hợp chất có nhóm –CHO trong môi trường NH3; thứ hai, phải là ancol đa chức có ít nhất 2 nhóm –OH liền kề 
hoặc phải có nhóm –COOH. Thỏa mãn đồng thời cả hai điều kiện này chỉ có glucozơ, frutozơ và axit fomic. 
Vậy số chất vừa có khả năng tham gia phản ứng tráng bạc vừa có khả năng phản ứng với Cu(OH)2 ở điều kiện 
thường là 3. 
Ví dụ 3: Tiến hành các thí nghiệm sau : 
(1) Cho Cu(OH)2 vào dung dịch lòng trắng trứng. 
(2) Cho dung dịch iot vào dung dịch hồ tinh bột ở nhiệt độ thường. 
(3) Cho Cu(OH)2 vào dung dịch glixerol. 
(4) Cho Cu(OH)2 vào dung dịch axit axetic. 
(5) Cho Cu(OH)2 vào dung dịch propan -1,3-điol. 
Màu xanh xuất hiện ở những thí nghiệm nào ? 
A. (1), (2), (3), (4), (5). B. (2), (3), (4), (5). C. (2), (4), (5). D. (2), (3), (4). 
Hướng dẫn trả lời 
Phản ứng của Cu(OH)2 với dung dịch lòng trắng trứng tạo ra dung dịch phức màu tím. 
Phản ứng của dung dịch iot với dung dịch hồ tinh bột tạo ra dung dịch màu xanh. 
Phản ứng của Cu(OH)2 với dung dịch glixerol tạo ra dung dịch phức màu màu xanh thẫm. 
Phản ứng của Cu(OH)2 với dung dịch axit axetic tạo ra muối (CH3COO)2 Cu có màu xanh nhạt. 
Cu(OH)2 không phản ứng được với dung dịch propan-1,3-điol. 
Suy ra : Màu xanh xuất hiện ở các thí nghiệm (2), (3), (4). 
Ví dụ tương tự : 
Ví dụ 4: Phản ứng hóa học không tạo ra dung dịch có màu là 
A. glixerol với Cu(OH)2. B. dung dịch axit axetic với Cu(OH)2. 
C. dung dịch lòng trắng trứng với Cu(OH)2. D. Glyxin với dung dịch NaOH. 
(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Can Lộc – Hà Tĩnh, năm 2015) 
Ví dụ 5: Cho các dung dịch chứa các chất hữu cơ mạch hở sau: glucozơ, glixerol, ancol etylic, axit axetic, propan-
1,3-điol, etylen glicol, sobitol, axit oxalic. Số hợp chất đa chức trong dãy có khả năng hòa tan Cu(OH)2 ở nhiệt độ 
thường là: 
A. 4. B. 6. C. 5. D. 3. 
(Đề thi chọn học sinh giỏi tỉnh Thái Bình, năm 2015) 
ĐÁP ÁN VÍ DỤ TƯƠNG TỰ 
4C 5A 
V. Xác định chất phản ứng với dung dịch kiềm (NaOH, KOH,...) 
1. Những vấn đề lý thuyết cần lưu ý 
Những hợp chất hữu cơ có khả năng phản ứng với dung dịch kiềm (NaOH, KOH,...) bao gồm : 
- Phenol, axit cacboxylic, este, chất béo, amino axit, muối amoni, peptit, protein, polieste, poliamit. 
2. Ví dụ minh họa 
Ví dụ 1: Cho dãy các chất : phenol, anilin, phenylamoni clorua, natri phenolat, etanol. Số chất trong dãy phản ứng 
được với NaOH (trong dung dịch) là 
A. 2. B. 4. C. 1. D. 3. 
Hướng dẫn trả lời 
Trong các chất đề cho, có 2 chất phản ứng được với dung dịch NaOH là phenol, và phenylamoni clorua. Phương 
trình phản ứng : 
6 5 6 5 2
6 5 3 6 5 2 2
C H OH NaOH C H ONa H O
C H NH Cl NaOH C H NH NaCl H O
  
   
Vận dụng 45 chuyên đề giải nhanh đặc sắc và sáng tạo vào 82 đề thi thử THPT Quốc Gia (Quyển 2) – Nguyễn Minh Tuấn 
 8 
Ví dụ 2: Cho dãy các dung dịch: axit axetic, phenylamoni clorua, natri axetat, metylamin, glyxin, phenol 
(C6H5OH). Số dung dịch trong dãy tác dụng được với dung dịch NaOH là 
A. 5. B. 6. C. 3. D. 4. 
Hướng dẫn trả lời 
Số chất tác dụng được với dung dịch NaOH là 4, gồm : axit axetic, phenylamoni clorua, glyxin, phenol. Phương 
trình phản ứng : 
3 3 2
6 5 3 6 5 2 2
2 2 2 2 2
6 5 6 5 2
CH COOH NaOH CH COONa H O
C H NH Cl NaOH C H NH NaCl H O
H NCH COOH NaOH H NCH COONa H O
C H OH NaOH C H ONa H O
  
   
  
  
Ví dụ 3: Cho các chất : axit glutamic, saccarozơ, metylamoni clorua, vinyl axetat, phenol, glixerol, Gly-Gly. Số 
chất tác dụng với dung dịch NaOH loãng, nóng là 
A. 6. B. 4. C. 5. D. 3. 
Hướng dẫn trả lời 
Trong dãy chất trên, có 5 chất tác dụng được với dung dịch NaOH loãng là axit glutamic, metylamoni clorua, 
vinyl axetat, phenol, Gly-Gly. Phương trình phản ứng : 
2 2 2
axit glutamic
2 2 2 2
3 3 3 2 2
metylamoni clorua
3 2
vinyl axetat
HOOCCH CH CH(NH )COOH 2NaOH
NaOOCCH CH CH(NH )COONa 2H O
CH NH Cl NaOH CH NH NaCl H O
CH COONCH CH

 
   




ot
3 3
6 5 6 5 2
phenol
2 2 2 2 2 2
Gly Gly
NaOH CH COONa CH CHO
C H OH NaOH C H ONa H O
H NCH CONHCH COOH 2NaOH 2H NCH COONa H O

  
  
  


Ví dụ 4: Cho các chất: etyl axetat, anilin, ancol (rượu) etylic, axit acrylic, phenol, phenylamoni clorua, ancol (rượu) 
benzylic, p-crezol. Trong các chất này, số chất tác dụng được với dung dịch NaOH là : 
A. 4. B. 3. C. 6. D. 5. 
Hướng dẫn trả lời 
Các chất phản ứng với NaOH là ety