Bài tập phản ứng tráng gương

 Truy cập vào:  để học Toán – Lý – Hóa – Sinh – Văn - Anh tốt nhất! 1 
 BÀI TẬP PHẢN ỨNG TRÁNG GƯƠNG 
- Phương trình phản ứng tổng quát: 
R(CHO)x + 2xAgNO3 + 3xNH3 + xH2O → R(COONH4)x + xNH4NO3 + 2xAg 
→ Phản ứng chứng minh anđehit có tính khử và được dùng để nhận biết 
anđehit. 
AgNO3 + NH3 + H2O → AgOH + NH4NO3 
AgOH + 2NH3 → [Ag(NH3)2]OH 
 Phức tan 
Đối với anđehít đơn chức ( trừ HCHO) khi thực hiện phản ứng tráng gương dư 
AgNO3 trong dung dịch NH3 ta có phương trình phản ứng: 
RCHO + 2[Ag(NH3)2]OH → RCOONH4 + 2Ag + 3 NH3 + H2O 
Nhận xét: ta thấy tỷ lệ nRCHO : n Ag = 1: 2 
Riêng đối với anđehit fomic HCHO, phản ứng có thể xảy ra qua 2 giai đoạn 
theo sơ đồ sau: 
HCHO   OH[Ag(NH3)2] HCOONH4 + 2Ag 
HCOONH4  
OH[Ag(NH3)2] (NH4)2CO3 + 2Ag 
Vậy nếu dư AgNO3 trong dung dịch NH3 thì tỷ lệ nHCHO : n Ag = 1: 4 
Đối với anđehit R(CHO)n khi thực hiện phản ứng tráng gương ta có: 
R(CHO)n  
OH[Ag(NH3)2] 2n Ag 
- Một số chú ý khi giải bài tập về phản ứng tráng bạc của anđehit: 
 1. Phản ứng tổng quát ở trên áp dụng với anđehit không có nối ba nằm đầu 
mạch. Nếu có nối ba nằm ở đầu mạch thì H của C nối ba cũng bị thay thế bằng Ag. 
 2. Các đặc điểm của phản ứng tráng bạc của anđehit: 
+ Nếu nAg = 2nanđehit thì anđehit thuộc loại đơn chức và không phải HCHO. 
+ Nếu nAg = 4nanđehit thì anđehit đó thuộc loại 2 chức hoặc HCHO. 
+ Nếu nAg > 2nhỗn hợp các anđehit đơn chức thì hỗn hợp đó có HCHO. 
+ Số nhóm CHO = nAg/2nanđehit (nếu trong hỗn hợp không có HCHO). 
- Vậy đối với loại bài tập tham gia phản ứng tráng gương của anđehit cần bám chắc 
vào các dữ kiện đầu bài, kí mã đề bằng ngôn ngữ hoá học và tìm cách biện luận 
khả năng có thể xảy ra để đi đến kết quả tránh những sai lầm dễ mắc phải... 
- Đối với anđehit đa chức 1 mol anđehit cho 2n mol Ag ( n là số nhóm - CHO ). 
Ví dụ 1: Cho 0,2 mol hỗn hợp 2 anđehit cùng dãy đồng đẳng no, mạch hở, có số 
mol bằng nhau phản ứng hoàn toàn với lượng dư AgNO3 trong dung dịch NH3 số 
lượng Ag thu được là 43,2 gam ( hiệu suất 100%). Nếu đốt cháy hoàn toàn hỗn hợp 
trên thu được 15,68 lít (ĐKTC) khí CO2. Công thức phân tử của 2 anđehit là: 
a. HCHO, CH3CHO b. CH3CHO, C4H9CHO 
c. C2H5CHO, C3H7CHO d. cả b và c đều đúng 
 Truy cập vào:  để học Toán – Lý – Hóa – Sinh – Văn - Anh tốt nhất! 2 
Giải: nAg = 43,2/108=0,4 mol => nAg : nhỗn hợp = 2:1 vậy hỗn hợp anđehit là no, 
đơn chức, mạch hở ( trong hỗn hợp không có HCHO ). 
 Gọi công thức trung bình là: CnH2n +1CHO 
 Sơ đồ phản ứng cháy: CnH2 n +1CHO → n+1 CO2 
 0,2 mol 0,7 mol 
n + 1 = 3,5 =>n = 2,5 Trường hợp: n1 = 0 HCHO loại 
 Trường hợp: n1 = 1 CH3CHO vì n = 2,5 => (n1+n2 ) / 2 = 2,5 
 Vậy : n2 = 4 
Trường hợp: n1 = 2 n = 2,5 => (n1+n2 ) / 2 = 2,5 Vậy : n2 = 3 
 đáp án d 
Ví dụ 2: Cho 0,1 mol anđehit X tác dụng với dung dịch dư AgNO3/NH3 thu được 
0,4 mol Ag. Mặt khác cho 0,1 mol X tác dụng hoàn toàn với H2 thì cần 22,4 lít H2 
(ĐKTC). 
Công thức cấu tạo phù hợp với X là: 
a. HCHO b. CH3CHO 
c. (CHO)2 d. cả a và c đều đúng 
Giải: Vì 0,1 mol X tác dụng hoàn toàn với H2 thì cần 0,1 mol H2 vậy trong X chỉ 
có một nhóm chức -CHO. Ta có tỷ lệ nAg : nX = 4:1 vậy Đáp án: a. 
Ví dụ 3: Cho a mol anđehit X, mạch hở tác dụng hoàn toàn với H2 thì cần 3a mol 
H2 và thu được chất hữu cơ Y. Cho Y tác dụng hoàn toàn với Na dư thu được a 
mol H2. Đốt cháy hoàn toàn a mol X thu được tối đa 4a mol CO2. 
Công thức cấu tạo phù hợp với X là: 
a. C2H4(CHO)2 b. CH(CHO)3 
c. C2H2(CHO)2 d. C2HCHO 
Giải: Vì khi tác dụng với H2 thì cần 3a mol H2 vậy trong X có 3 liên kết  . Vì Y 
tác dụng hoàn toàn với Na dư thu được a mol H2 : trong Y có 2 nhóm chức -OH 
vậy X có 2 nhóm chức - CHO, và trong gốc hiđrocácbon có một liên kết  . 
Sơ đồ phản ứng cháy: CnH2n-2 (CHO)2 → n+2 CO2 
 a 4a 
Vậy n+2=4 => n=2 Đáp án: c. 
Ví dụ 4: Đốt cháy hoàn toàn 0,1 mol hỗn hợp A gồm 2 anđêhít đơn chức, toàn bộ 
sản phẩm cháy cho hấp thụ vào dung dịch nước vôi trong dư, khối lượng bình tăng 
12,4 gam và khi lọc thu được tối đa 20 gam kết tủa. Mặt khác cũng cho hỗn hợp 
trên tác dụng với lượng dư AgNO3 trong dung dịch NH3 số lượng Ag thu được là 
32,4 gam. Công thức cấu tạo của 2 anđehít là: 
a. HCHO, CH3CHO b. CH3CHO, C4H9CHO 
c. C2H5CHO, C3H7CHO d. HCHO, C2H5CHO 
 Truy cập vào:  để học Toán – Lý – Hóa – Sinh – Văn - Anh tốt nhất! 3 
Giải: Theo sản phẩm cháy: 
Số mol CO2 = số mol CaCO3 = 20/100 = 0,2 mol 
Khối lượng bình nước vôi trong tăng là: m ( CO2 + H2O) = 12,4 gam 
=> nH2O = 3,6/18=0,2 mol vì số mol CO2 = số mol H2O nên 2anđehit đều no, đơn 
chức, mạch hở. 
nAg = 32,4/108 = 0,3 mol > 2.n hỗn hợp A vậy trong A có chứa HCHO (x mol) 
gọi công thức anđêhit còn lại là: CnH2n+1CHO (y mol) 
Ta có sơ đồ phản ứng tráng gương: 
 HCHO → 4Ag 
 x 4x 
 CnH2n+1CHO → 2Ag 
 y 2y 
Ta có hệ phương trình: x + y = 0,1 (I) Từ hệ ta có x = y = 0,05 mol 
 4x + 2y = 0,3 (II) 
 Gọi công thức trung bình là: CnH2n +1CHO 
 Sơ đồ phản ứng cháy: CnH2 n +1CHO → n+1 CO2 
 0,1 mol 0,2 mol => n = 1 
Vì số mol 2 anđehit bằng nhau nên ta có : 
 

2
21 nn
1 vậy n = 2 
Đáp án: d 
Ví dụ 5: Chia m gam một anđehit mạch hở thành 3 phân bằng nhau: 
Khử hoàn toàn phần 1 cần 3,36 lít H2 (đktc) 
Phần 2 thực hiện phản ứng cộng với dung dịch Brom có 8 gam Br2 tham gia phản 
ứng. 
Phần 3 cho tác dụng với lượng dư dung dịch AgNO3/NH3 thu được x gam Ag: 
Giá trị của x là: 
a. 21,6 gam b. 10,8 gam 
c. 43,2 gam d. Kết quả khác 
Giải: Gọi công thức của anđehit là: CnH2n+2-m-2a(CHO)m z mol 
Phần 1: 
CnH2n+2-m-2a(CHO)m + (a+m)H2 
Ni CnH2n+2-m(CH2OH)m (I) 
 z mol z (a+m)mol 
Phần 2: CnH2n+2-m-2a(CHO)m + a Br2  CnH2n+2-m-2aBr2a(CHO)m (II) 
 z mol z a mol 
Phần 3: CnH2n+2-m-2a(CHO)m  
3/3 NHAgNO 2m Ag (III) 
 z mol 2mz mol 
 Truy cập vào:  để học Toán – Lý – Hóa – Sinh – Văn - Anh tốt nhất! 4 
Ta có: z (a+m) = 0,15 ( theo phương trình I);* 
 za = 8/160 = 0,05 ( theo phương trình II);** 
từ * và ** ta có zm = 0,1 
phần 3 n Ag = 2zm = 0,1x2 = 0,2 mol vậy m Ag = 0,2x108 = 21,6 gam 
đáp án a 
Ví dụ 6: Cho 0,15 mol một anđehit Y tác dụng hoàn toàn với lượng dư dung dịch 
AgNO3/NH3 thu được 18,6 gam muối amoni của axít hữu cơ. Công thức cấu tạo 
của anđehit trên là: 
a. C2H4(CHO)2 b. (CHO)2 
c. C2H2(CHO)2 d. HCHO 
Giải: Gọi công thức của anđehit Y là: R(CHO)n 
Ta có sơ đồ: R(CHO)n  
3/3 NHAgNO R(COONH4)n 
 0,15 mol 0,15 mol 
MR(COONH4)n = 
15,0
6,18
= 124 => R + 62n = 124 
n=1 => R=124-62 = 62 (loại) 
n=2 => R=124-2x62 = 0 Vậy công thức cấu tạo là: OHC-CHO đáp án b 
Ví dụ 7: Khi cho 0,l mol X tác dụng với dung dịch AgNO3 dư/NH3 ta thu được Ag 
kim loai. Hoà tan hoàn toàn lượng Ag thu được vào dung dịch HNO3 đặc nóng dư 
thu được 8,96 lít NO2 (ĐKTC). X là: 
a. X là anđêhit hai chức 
b. X là anđêhitformic 
c. X là hợp chất chứa chức – CHO 
d. Cả a, b đều đúng 
e. Giải: Vì số mol Ag thu được bằng số mol NO2 = 0,4 mol , 
ta thấy tỷ lệ nX : n Ag = 1: 4 
 Đáp án d