Bài giảng Lịch sử Lớp 12 - Bài 20: Xây dựng và phát triển văn hóa dân tộc trong các thế kỉ X-XV

BÀI 20 : 
XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN 
VĂN HĨA DÂN TỘC 
TRONG CÁC THẾ KỈ X-XV 
Em hãy cho biết những tôn giáo nào đã du nhập vào nước ta ? Những tôn giáo đó có sự phát triển như thế nao ? 
I.TƯ TƯỞNG, TƠN GIÁO 
I.TƯ TƯỞNG, TƠN GIÁO 
_ Bước sang thời kì độc lập , Nho giáo , Phật giáo , Đạo giáo vốn được du nhập vào nước ta từ thời Bắc thuộc , cĩ điều kiện phát triển 
_ Tuy nhiên , ở các thế kỉ X-XIV, trong nhân dân ảnh hưởng của Nho giáo cịn ít , đạo Phật cịn giữ 1 vị trí quan trọng và rất phổ biến . Các nhà sư được triều đình tơn trọng , cĩ lúc đã tham gia bàn việc nước . Vua , quan nhiều người theo đạo Phật , gĩp tiền xây dựng chùa , đúc chuơng , tơ tượng , viết giáo lí nhà Phật . 
_L ê sơ Nho giáo dần trở thành hệ tư tưởng chính của giai cấp phong kiến thống trị , và tư tưởng chi phối nội dung giáo dục thi cử . 
1.Giáo dục : 
Năm 1070( tháng 8 năm Canh Tuất ) : Lý Thánh Tơng lập Văn Miếu . 
Năm 1075: khoa thi quốc gia đầu tiên ( được tổ chức ở kinh thành ). 
Năm 1076: Lý Nhân Tơng cho lập trường Quốc Tử Giám ( trường chỉ dành riêng cho con vua và con các bậc đại quyền quý ) 
II_GIÁO DỤC, VĂN HỌC, NGHỆ THUẬT, KHOA HỌC-KĨ THUÂT. 
Thảo luận nhóm 2 
Nền giáo dục nước ta hình thành vào thời gian nào và phát triển như thế nào ? 
_ Năm 1156 : Lý Anh Tơ ng cho sửa lại Văn Miếu và chỉ thờ Khổng Tử . _N ăm 1253 : vua Trần Thái Tơng cho mở rộng Quốc Tử G iám và thu nhận cả con em của nhân dân cĩ sức học xuất sắc.  
_ Vào năm 1484 : Lê Thánh Tơng cho dựng bia của những người thi đỗ tiến sĩ từ khĩa thi 1442 trở đi. 
_ 
Ýnghĩa : 
- Đề cao những người tài giỏi của đất nước 
- Khuyến khích tinh thần học tập trong nhân dân 
Học sinh trả lời câu hỏi sau : 
Vào năm 1484 : Lê Thánh Tơng cho dựng bia tiến sĩ mang ý nghĩa gì ? 
Sau đây xin mời các em xem một số hình ảnh về Văn Miếu Quốc Tử Giám : 
Thế hình ảnh Quốc Tử Giám được in ở mặt sau tờ tiền nào ở nước ta ? 
2.Văn học : 	 
Hịch tướng sĩ của Trần Quốc Tuấn : Sáng tác để khuyên răn tướng sĩ , đại ý khuyên binh sĩ học tập và rèn luyện võ nghệ , khuyên các tướng học tập trận pháp theo sách Binh thư yếu lược , chuẩn bị cho cuộc kháng chiến chống quân Nguyên lần thứ 2 
Văn học trong thời kì này xuất hiện những tác phẩm nổi tiếng nào ? 
Các tác phẩm văn học : Nam quốc sơn hà , Hịch tướng sĩ,Bình ngô đại cáo , Bạch đằng giang phú .. 
Bình ngơ đại cáo 
Được viết sau khi nghĩa quân Lam Sơn giành thắng lợi trong cuộc chiến chống quân Minh kéo dài 10 năm ( 1418 – 1427 ). Tác phẩm này đã thể hiện rõ ý chí độc lập , tự cường của dân tộc Việt cũng như việc lấy dân làm gốc 
Bình Ngơ đại cáo được người đương thời rất thán phục , coi là " thiên cổ hùng văn ". 
Vậy văn học trong thời kì này nó phản ánh lên vấn đề gì ? 
Thể hiện tài năng văn học 
- Nói lên lòng tự hào dân tộc và lòng yêu nước sâu sắc 
3. Nghệ thuật : 
Cĩ bước phát triển mới 
Cơng trình phật giáo được xây dựng khắp nơi 
Đây là chùa gì ? 
Chùa Một Cột  
Truyền thuyết kể lại rằng chùa được xây dựng theo giấc mơ của vua Lý Thái Tơng ( 1028 - 1054 ) và gợi ý thiết kế của nhà sư Thiền Tuệ . Vào năm 1049 , nhà vua đã mơ thấy được Phậ t bà Quan Âm ngồi trên tịa sen dắt vua lên tồ. Khi tỉnh dậy, nhà vua kể chuyện đĩ lại với bày tơi và được sư Thiền Tuệ khuyên dựng chùa, dựng cột đá như trong chiêm bao, làm tồ sen của Phật bà Quan Âm đặt trên cột như đã thấy trong mộng và cho các nhà sư đi vịng xung quanh tụng kinh cầu kéo dài sự phù hộ, vì thế chùa mang tên Diên Hựu. 
Kiến Trúc 
Ngơi chùa cĩ kết cấu bằng gỗ , trong chùa đặt tượng Phật bà Quan Âm để thờ. 
Về sau, quy mơ chùa Một Cột chỉ cịn lại ngơi chùa nhỏ trên cột đá như hình ảnh hiện nay. 
ngơi chùa dựng trên cột vươn lên khỏi mặt nước vẫn là kiến trúc độc đáo, gợi hình tượng một bơng sen vươn thẳng lên khu ao hình vuơng được bao bọc bởi hàng lan can làm bằng những viên gạch sành tráng men xanh. 
Chùa Một Cột hiện nay bao gồm đài Liên Hoa hình vuơng, chiều dài mỗi cạnh 3 m , mái cong, dựng trên cột cao 4 m (khơng kể phần chìm dưới đất), đường kính 1,20 m cĩ cột đá là 2 khúc chồng lên nhau thành một khối. Tầng trên của cột là hệ thống những địn gỗ làm giá đỡ cho ngơi đài ở trên. Đài Liên Hoa cĩ mái ngĩi, bốn gĩc uốn cong, trên cĩ lưỡng long triều nguyệt. 
Và 1 số ngơi chùa khác .. 
THÁP PHỔ MINH 
CHÙA DÂU 
CHÙA PHẬT TÍCH 
THÁP BÁO THIÊN 
MỘT SỐ HỌA TIẾT HOA VĂN VỀRỒNG THỜI LÝ 
BỆ CHÂN CỘT HÌNH HOA SEN NỞ 
	 Cẩm ngọc xanh 
Gạch 
NGHỆ THUẬT 
Chèo 
Tuồng 
Múa rối nước 
_LỊCH SỬ: Lam sơn thực lục , Đại việt sử kí  
Đại Việt sử ký tồn thư Là cuốn sách lớn chép về các sự kiện lịch sử nước Việt Nam ( Quốc sử ) qua các thời đại từ Kinh Dương Vương đến thời nhà Lê trung hưng năm 1675 . Nĩ là cuốn sử cịn tồn tại nguyên vẹn đến ngày nay do nhiều sử gia từ thời nhà Trần và nhà Hậu Lê soạn thảo ra . 
4.Khoa học - Kỹ thuật 
4.Khoa học - Kỹ thuật  
Dư Địa Chí Là cuốn sách về địa lý của Việt Nam thời xưa do Nguyễn Trãi , khai quốc cơng thần nhà Hậu Lê , soạn năm 1435 thời vua Lê Thái Tơng . Dư địa chí xác định duyên cách , bờ cõi lãnh thổ của Việt Nam từ thời dựng nước . Lãnh thổ đĩ được xác định bằng những địa danh , địa hình , lịch sử cụ thể , gắn liền với tên tuổi những nhân vật lịch sử cĩ cơng dựng nước và giữ nước . Dư địa chí là một tác phẩm khoa học chống lại mưu đồ thơn tính đất nước Việt Nam, đồng hĩa dân tộc Việt . 
_ Địa lí : Dư địa chí , Hồng Đức bản đo.à 
4.Khoa học - Kỹ thuật  
_ Quân sự : có binh thư yếu lược 
_ Chính trị : Thiên Nam dư hạ 
_ Toán học : Đại thành toán pháp của Lương Thế Vinh , Lập thành toán pháp của Vũ Hữu 
_ Kĩ thuật : súng thần cơ , thuyền có lầu , thành nhà Hồ . 
Củng cố : _ Tại sao phật giáo phát triển mạnh thời Lí , Trần nhưng tại sao đến thờ Lê sơ không phát triển ?_ Thống kê các thành tựu văn học,nghệ thuật , khoa học kĩ thuật ?