Giáo án Sinh học Lớp 9 - Tiết 9: Nguyên phân - Năm học 2016-2017

Tuần 5 Ngày soạn 01/09/2016
Tiết 9 Ngày dạy 13/09/2016
Bài 9 NGUYÊN PHÂN
I- MỤC TIÊU
 1. Kiến thức
 - Trình bày được sự biến đổi hình thái NST trong chu kì tế bào.
 - Trình bày được ý nghĩa sự thay đổi trạng thái (đơn, kép), biến đổi số lượng (ở tế bào mẹ và tế bào con) và sự vận động của NST qua các kì của nguyên phân.
 - Nêu được ý nghĩa của nguyên phân.
 2. Kĩ năng
 - Kĩ năng cơ bản: Kĩ năng quan sát, nhận biết kiến thức, phân tích và hoạt động nhóm.
 - Kĩ năng sống.
 3. Thái độ
 Hứng thú với môn học.
II- CÁC PHƯƠNG PHÁP/ KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC CÓ THỂ SỬ DỤNG
 - Dạy học nhóm.
 - Vấn đáp – tìm tòi.
III- PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
 1. Giáo viên: + Tranh phóng to H9.1, 9.2, 9.3 SGK/27,28.
 + Bảng phụ (kẻ bảng 9.1 SGK/27, bảng 9.2 SGK/29).
 2. Học sinh: Kẻ bảng 9.1, 9.2 SGK/27,29 vào vở.
IV- TIẾN TRÌNH LÊN LỚP 
 1. KTBC
 * HS1: Cấu trúc điển hình của NST được biểu hiện rõ nhất ở kì nào của quá trình phân chia tế bào ? Mô tả cấu trúc đó.
 à HS trả lời: - Cấu trúc điển hình của NST được bieur hiện rõ nhất ở kì giữa của quá trình phân chia tế bào.
 - Cấu trúc: NST có cấu trúc điển hình gồm hai crômatit đính với nhau ở tâm động.
 * HS2: Nêu vai trò của NST đối với sự di truyền các tính trạng.
 à HS trả lời: - Cấu trúc mang gen chứa đựng thông tin di truyền.
 - Có khă năng tự nhân đôi để truyền đạt thông tin DT qua các thế hệ.
 à GV nhận xét, cho điểm.
 2. Bài mới 
 * Khám phá: Tế bào của những loài sinh vật có bộ NST đặc trưng về số lượng và hình dạng xác định. Tuy nhiên hình thái của NST lại biến đổi qua các kì tế bào.
 * Kết nối:
Hoạt động 1: I- BIẾN ĐỔI HÌNH THÁI NHIỄM SẮC THỂ TRONG 
 CHU KÌ TẾ BÀO
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
NỘI DUNG
- Cho HS quan sát H9.1, H9.2 SGK/27 yêu cầu thảo luận về mức độ đóng xoắn, duỗi xoắn và trạng thái đơn, kép của NST.
- GV treo bảng phụ (bảng 9.1 SGK/27) và gọi đại diện nhóm lên bảng ghi kết quả vào bảng.
- GV hoàn chỉnh kiến thức của bảng 9.1/27:
 + Mức độ duỗi xoắn: kì trung gian (nhiều nhất), kì sau (ít), kì cuối (nhiều).
 + Mức độ đóng xoắn: kì đầu (ít), kì giữa (cực đại).
- GV hỏi:
 + Nguyên phân xảy ra ở kì nào của tế bào ? 
 + Vì sao NST còn được gọi là thể nhiễm màu ?
- GV nhận xét và hoàn chỉnh kiến thức.
- HS quan sát tranh, tìm hiểu kiến thức và phát biểu ý kiến.
- Đại diện nhóm lên bảng ghi kết quả vào bảng phụ.
Nhóm khác nhận xét, bổ sung
- HS lắng nghe, tự chỉnh sửa.
- HS trả lời:
à Xảy ra ở kì trung gian và diễn ra ở 4 kì: kì đầu, kì giữa, kì sau và kì cuối.
à NST là thể nhiễm màu vì nó dễ bắt màu bằng dung dịch thuốc nhuộm kiềm tính.
- HS lắng nghe và ghi nhận.
I- Biến đổi hình thái nhiễm sắc thể trong chu kì tế bào
- Nguyên phân xảy ra ở kì trung gian và diễn ra ở 4 kì (kì đầu, kì giữa, kì sau và kì cuối) và xảy ra ở hầu hết tế bào cơ thể.
- NST là thể nhiễm màu vì nó dễ bắt màu bằng dung dịch thuốc nhuộm kiềm tính.
Hoạt động 2: II- NHỮNG DIỄN BIẾN CƠ BẢN CỦA NHIỄM SẮC THỂ TRONG 
 QUÁ TRÌNH NGUYÊN PHÂN
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
NỘI DUNG
- Cho HS quan sát H9.3/28 và đọc thông tin SGK/28.
- Yêu cầu HS thảo luận nhóm hoàn thành bảng 9.2 SGK/29.
- Gọi đại diện nhóm lên bảng ghi kết quả.
- GV nhận xét, chốt lại ý đúng.
- GV nêu lên kết quả của quá trình nguyên phân.
- HS quan sát hình, đọc thông tin SGKtìm hiểu kiến thức.
- HS thảo luận theo nhóm, thống nhất ý kiến.
- Đại diện nhóm lên bảng ghi kết quả vào bảng phụ.
Nhóm khác nhận xét, bổ sung
- HS lắng nghe, tự chỉnh sửa.
- HS lắng nghe và ghi nhận.
II- Những diễn biến cơ bản của nhiễm sắc thể trong quá trình nguyên phân
Bảng 9.2 SGK/29
* Kết quả: Nguyên phân là từ một tế bào mẹ cho ra 2 tế bào con có bộ NST giống như bộ NST của tế bào mẹ (2n NST).
Bảng 9.2. Những diễn biến cơ bản của NST ở các kì của nguyên phân
Các kì
Những diễn biến cơ bản của NST
Kì đầu
- NST kép bắt đầu đóng xoắn và co ngắn nên có hình thái rõ rệt.
- Các NST kép đính vào các sợi tơ của thoi phân bào ở tâm động.
Kì giữa
- Các NST kép đóng xoắn cực đại.
- Các NST kép xếp thành hàng ở mặt phẳng xích đạo của thoi phân bào.
Kì sau
- Từng NST kép chẻ dọc ở tâm động thành 2 NST đơn phân li về 2 cực của tế bào.
Kì cuối
- Các NST đơn dãn xoắn dài ra, ở dạng sợi mảnh dần thành nhiễm sắc chất.
Hoạt động 3: III- Ý NGHĨA CỦA NGUYÊN PHÂN
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
NỘI DUNG
- Gọi 1 HS đọc thông tin SGK/29.
- Yêu cầu HS dựa vào thông tin SGK cho biết ý nghĩa của quá trình nguyên phân.
- 1HS đọc bài. Lớp lắng nghe.
- HS nêu được:
 + Làm tăng số lượng tế bào.
 + Giúp cơ thể lớn lên.
 + Truyền đạt và ổn định bộ NST đặc trưng của loài qua các thế hệ tế bào.
III- Ý nghĩa của nguyên phân
- Làm tăng số lượng tế bào cơ thể, giúp cho sự sinh trưởng của mô, cơ quan và sự lớn lên của cơ thể, giúp phục hồi các mô, cơ quan bị tổn thương.
- Tạo ra các tế bào mới thay thế các tế bào già, chết.
- Truyền đạt và ổn định bộ NST đặc trưng của loài qua các thế hệ tế bào trong qt phát sinh cá thể và ở những loài sinh sản vô tính.
 3. Củng cố - Luyện tập
 * Thực hành/ luyện tập: 
 Nêu những diễn biến cơ bản của NST trong quá trình nguyên phân.
 * Vận dụng: Cho HS làm bài tập 5 SGK/30.
 Gợi ý: Đáp án c.
 4. Dặn dò - Hướng dẫn HS tự học ở nhà
 - Học bài, trả lời câu hỏi 2, 3, 4, 5 SGK/30 vào vở. Chú ý: Câu hỏi 1 SGK/30 không cần trả lời.
 - Xem trước bài 10: mục I, II.
 V- Bổ sung của đồng nghiệp và bản thân
..
..
..
..
..