Giáo án Sinh học Lớp 9 - Tiết 57: Bảo vệ đa dạng hệ sinh thái - Năm học 2013-2014

Tuần 29 Ngày soạn 03/04/2014
Tiết 57 Ngày dạy . 
Bài 60 BẢO VỆ ĐA DẠNG HỆ SINH THÁI
I- MỤC TIÊU
 1. Kiến thức
 - Nêu được sự đa dạng của các hệ sinh thái trên cạn và dưới nước.
 - Nêu được vai trò của các hệ sinh thái rừng, hệ sinh thái biển, hệ sinh thái nông nghiệp và đề xuất các biện pháp bảo vệ các hệ sinh thái này.
 2. Kĩ năng
 - Kĩ năng cơ bản: Kĩ năng quan sát, phân tích, hoạt động nhóm.
 - Kĩ năng sống: + Kĩ năng thu thập và xử lí thông tin.
 + Kĩ năng hợp tác trong nhóm.
 + Kĩ năng xác định giá trị bản thân với trách nhiệm bảo vệ môi trường.
 + Kĩ năng hợp tác, lắng nghe tích cực.
 + Kĩ năng tự tin trình bày ý kiến trước tổ, nhóm, lớp. 
 3. Thái độ
 Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường.
II- CÁC PHƯƠNG PHÁP/ KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC CÓ THỂ SỬ DỤNG
 - Thảo luận nhóm, tranh luận.
 - Vấn đáp tìm tòi, giải quyết vấn đề.
III- PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
 1. Giáo viên: Bảng phụ (bảng 60.1/180, bảng 60.2/181, bảng 60.3, 60.4/182).
 2. Học sinh: + Xem bài trước ở nhà.
 + Kẻ bảng 60.1/180, 60.2/181, 60.3, 60.4/182 vào vở.
IV- TIẾN TRÌNH LÊN LỚP 
 1. KTBC 
 * Câu hỏi: Trình bày các biện pháp bảo vệ thiên nhiên hoang dã ?
 HS trả lời: * Bảo vệ tài nguyên sinh vật:
 - Bảo vệ các khu rừng già, rừng đầu nguồn
 - Xây dựng các khu bảo tồn, các vườn quốc gia.
 - Trồng cây gây rừng.
 - Không săn bắn động vật hoang dã và khai thác quá mức các loài SV.
 - Ứng dụng công nghệ sinh học để bảo tồn nguồn gen quý hiếm.
 * Cải tạo các hệ sinh thái bị thoái hóa:
 - Trồng cây gây rừng.
 - Tăng cường công tác làm thủy lợi và tưới tiêu hợp lí.
 - Bón phân hợp lí và hợp vệ sinh.
 - Thay đổi các loại cây trồng hợp lí.
 - Chọn giống vật nuôi và cây trồng thích hợp và có năng suất cao.
 GV nhận xét, cho điểm.
 2. Bài mới
 * Khám phá: Việc bảo vệ thiên nhiên hoang dã phải gắn liền với bảo vệ đa dạng các hệ sinh thái. Hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu các biện pháp bảo vệ đa dạng hệ sinh thái.
 * Kết nối:
Hoạt động 1: I- SỰ ĐA DẠNG CỦA CÁC HỆ SINH THÁI
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
NỘI DUNG
- GV treo bảng phụ (bảng 60.1 SGK/180) và cho HS đọc nội dung của bảng.
- GV hỏi:
 + Trình bày đặc điểm của các hệ sinh thái trên cạn, dưới nước (nước mặn, nước ngọt) ?
 + Cho VD về hệ sinh thái ?
- GV nhận xét, chốt lại ý đúng.
- GV cung cấp thêm thông tin:
 + Mỗi hệ sinh thái đều đặc trưng bởi các đặc điểm: khí hậu, thực vật, động vật.
 + Mỗi hệ sinh thái có đặc điểm riêng như: hệ thực vật, động vật, độ phân tầng chiếu sáng.
- HS quan sát bảng và tìm hiểu kiến thức của bảng.
- HS nêu được:
à Đặc điểm của các hệ sinh thái theo bảng 60.1
à HST trên cạn: rừng, thảo nguyên, hoang mạc
 HST nước mặn: rừng ngập mặn, rạn san hô
 HST nước ngọt: ao, hồ
 HS khác nhận xét, bổ sung.
- HS lắng nghe và ghi nhận.
- HS lắng nghe và ghi nhớ.
 Có các hệ sinh thái chủ yếu:
- Các hệ sinh thái trên cạn: hệ sinh thái rừng, thảo nguyên, hoang mạc, đồng bằng
- Các hệ sinh thái dưới nước: 
 + Các hệ sinh thái nước mặn: hệ sinh thái vùng biển khơi, vùng ven bờ.
 + Các hệ sinh thái nước ngọt: hệ sinh thái sông, suối, hồ ao.
Hoạt động 2: II- BẢO VỆ CÁC HỆ SINH THÁI RỪNG
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
NỘI DUNG
- Cho HS tự nghiên cứu thông tin SGK/180 và thảo luận nhóm trả lời câu hỏi lệnh ▼ SGK/181:
 + Vai trò của rừng trong việc bảo vệ và chống xói mòn đất, bảo vệ nguồn nước như thế nào?
 + Hoàn thành bảng 60.2 SGK/181.
- GV nhận xét, chốt lại ý đúng.
* Liên hệ thực tế:
 Em hãy cho biết các biện pháp bảo vệ hệ sinh thái ở nước ta ?
- GV hoàn chỉnh kiến thức.
- HS đọc, tìm hiểu kiến thức thảo luận nhóm, thống nhất ý kiến và phát biểu:
à Bảo vệ các loài sinh vật, điều hòa khí hậu, giữ cân bằng sinh thái của Trái Đất.
à Đại diện nhóm lên bảng ghi kết quả vào bảng phụ.
Nhóm khác nhận xét, bổ sung
- HS lắng nghe.
- HS nêu được:
à Nhà nước xây dựng khu tái định cư cho người dân tộc, trồng rừng, tuyên truyền bảo vệ rừng.
 HS khác nhận xét, bổ sung.
- HS lắng nghe và ghi nhận.
 Bảng 60.2. Các biện pháp bảo vệ các hệ sinh thái rừng.
Bảng 60.2. Biện pháp bảo vệ các hệ sinh thái rừng
Biện pháp
Hiệu quả
1. Xây dựng kế hoạch để khai thác nguồn tài nguyên rừng ở mức độ phù hợp
 Để tránh cạn kiệt nguồn tài nguyên.
2. Xây dựng các khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc gia
 Giữ cân bằng sinh thái và bảo vệ nguồn gen sinh vật.
3. Trồng rừng
 Phục hồi hệ sinh thái, chống xói mòn.
4. Phòng cháy rừng
 Góp phần bảo vệ tài nguyên rừng.
5. Vận động đồng bào dân tộc ít người định canh, định cư
 Bảo vệ rừng đầu nguồn.
6. Phát triển dân số hợp lí, ngăn cản việc di dân tự do tới ở và trồng trọt trong rừng
 Giảm áp lực về tài nguyên.
7. Tăng cường công tác tuyên truyền và giáo dục về bảo vệ rừng
 Giáo dục về bảo vệ rừng để toàn dân tích cực tham gia bảo vệ rừng.
Hoạt động 3: III- BẢO VỆ HỆ SINH THÁI BIỂN
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
NỘI DUNG
- GV treo bảng phụ (bảng 60.3 SGK/182), yêu cầu HS thảo luận về các tình huống nêu ra trong bảng và đưa ra các biện pháp bảo vệ.
- Gọi đại diện 4 nhóm lên bảng ghi kết quả (mỗi nhóm ghi cách bảo vệ của một tình huống).
- GV nhận xét và hoàn chỉnh kiến thức của bảng 60.3/182.
* Liên hệ thực tế:
 Em hãy nêu các biện pháp bảo vệ hệ sinh thái mà em biết hoặc đã nhìn thấy ?
- GV hoàn chỉnh kiến thức.
- HS quan sát bảng, tìm hiểu các tình huống thảo luận nhóm, thống nhất ý kiến.
- Đại diện nhóm lần lượt lên bảng ghi kết quả vào bảng.
Nhóm khác nhận xét, bổ sung
- HS lắng nghe, tự chỉnh sửa.
- HS nêu được:
à HS vùng biển Hạ Long, Sầm Sơn tự nguyện nhặt rác trong mùa du lịch.
 HS khác nhận xét, bổ sung.
- HS lắng nghe và ghi nhận.
- Bảo vệ bãi cát (nơi rùa hay đẻ trứng) và vận động người dân không bắt rùa tự do.
- Tích cực bảo vệ rừng ngập mặn hiện có và trồng lại rừng đã bị chặt.
- Xử lí các nguồn chất thải trước khi đổ ra sông, biển.
- Làm sạch bãi biển.
Bảng 60.3. Biện pháp bảo vệ hệ sinh thái biển
Tình huống
Cách bảo vệ
 Loài rùa biển đang bị săn lùng, khai thác lấy mai làm đồ mĩ nghệ, số lượng rùa còn lại rất ít, rùa thường đẻ trứng tại các bãi cát ven biển. Chúng ta cần bảo vệ loài rùa biển như thế nào ?
 Bảo vệ các bãi cát là bãi đẻ của rùa biển và vận động người dân không đánh bắt rùa biển.
 Rừng ngập mặn là nơi sống của ấu trùng tôm, tôm và cua biển con, nhưng diện tích rừng ngập mặn ven biển đang bị thu hẹp dần. Chúng ta cần làm gì để bảo vệ nguồn giống cua và tôm biển ?
 Bảo vệ rừng ngập mặn hiện có đồng thời trồng lại rừng đã bị chặt phá.
 Rác thải, xăng dầu, thuốc bảo vệ thực vật theo các dòng sông chảy từ đất liền ra biển. Chúng ta cần làm gì để nguồn nước biển không bị ô nhiễm ?
 Xử lí nước thải trước khi đổ ra sông, biển.
 Hằng năm trên thế giới và ở Việt Nam có tổ chức ngày “làm sạch bãi biển”, theo em tác dụng của hoạt động đó là gì ?
 Làm sạch bãi biển và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường của người dân.
Hoạt động 4: IV- BẢO VỆ CÁC HỆ SINH THÁI NÔNG NGHIỆP
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
NỘI DUNG
- GV treo bảng phụ (bảng 60.4 SGK/182) và cho HS quan sát.
- GV hỏi:
 + Tại sao phải bảo vệ các hệ sinh thái nông nghiệp ?
 + Có biện pháp nào để bảo vệ các hệ sinh thái nông nghiệp ?
- GV nhận xét, chốt ý đúng.
* Liên hệ thực tế:
 Sự phát triển bền vững liên quan đến bảo vệ đa dạng hệ sinh thái như thế nào ?
* MT: Mỗi quốc gia và mọi người dân đều phải có trách nhiệm bảo vệ các hệ sinh thái, góp phần bảo vệ môi trường sống trên Trái Đất.
- HS quan sát, đọc và tìm hiểu kiến thức.
- HS trả lời:
à Cung cấp lương thực, thực phẩm nuôi sống con người.
à Duy trì hệ sinh thái nông nghiệp, cải tạo đưa giống mới có năng suất cao.
 HS khác nhận xét, bổ sung.
- HS lắng nghe.
- HS nêu được:
à Miền núi: làm ruộng bậc thang. Vùng đồi: trồng cây công nghiệp. Vùng đồng bằng: trồng lúa nước.
 HS khác nhận xét, bổ sung.
- HS nghe và ghi nhớ.
- Hệ sinh thái nông nghiệp: cung cấp lương thực và thực phẩm nuôi sống con người.
- Bảo vệ hệ sinh thái nông nghiệp:
 + Duy trì hệ sinh thái nông nghiệp chủ yếu như: lúa nước, cây công nghiệp, lâm nghiệp.
 + Cải tạo hệ sinh thái đưa giống mới để có năng suất cao.
 3. Củng cố 
 * Thực hành/ luyện tập: Hãy nêu các hệ sinh thái chủ yếu trên Trái Đất, lấy ví dụ. 
 * Vận dụng: Hãy chứng minh rằng nước ta là nước có hệ sinh thái nông nghiệp phong phú. Cần làm gì để bảo vệ sự phong phú của các hệ sinh thái đó ?
 4. Hướng dẫn HS tự học ở nhà
 - Học bài, trả lời câu hỏi 1, 2, 3, 4 SGK/183 vào vở.
 - Đọc mục “Em có biết”.
 - Xem trước bài 61: Mục I, II, III.
 5. Bổ sung của đồng nghiệp
..
..
..
..
..