Giáo án Sinh học Lớp 9 - Tiết 39: Các phương pháp chọn lọc - Năm học 2013-2014

Tuần 21 Ngày soạn 28/12/2013
Tiết 39 Ngày dạy 07/01/2014
Bài 36 CÁC PHƯƠNG PHÁP CHỌN LỌC
I- MỤC TIÊU
 1. Kiến thức
 - Trình bày được phương pháp chọn lọc hàng loạt một lần và nhiều lần, thích hợp cho sử dụng với đối tượng nào, những ưu nhược điểm của phương pháp chọn lọc này.
 - Trình bày được phương pháp chọn lọc cá thể, những ưu thế và nhược điểm so với phương pháp chọn lọc hàng loạt, thích hợp sử dụng với đối tượng nào.
 2. Kĩ năng
 - Kĩ năng cơ bản: Rèn kĩ năng nhận biết, phân tích, so sánh.
 - Kĩ năng sống.
 3. Thái độ
 Hứng thú với môn học.
II- CÁC PHUƠNG PHÁP/ KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC CÓ THỂ SỬ DỤNG
 - Vấn đáp – tìm tòi.
 - Giải quyết vấn đề.
 - Dạy học nhóm.
III- PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
 1. Giáo viên: Tranh phóng to H36.1, H36.2 SGK/105,106. 
 2. Học sinh: Xem trước bài ở nhà.
IV- TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
 1. KTBC: 
 Câu hỏi: 
 * HS 1: Ưu thế lai là gì ? Nguyên nhân của hiện tượng ưu thế lai ?	
 à HS trả lời: 
 - Ưu thế lai: là hiện tượng cơ thể lai F1 có sức sống cao hơn, sinh trưởng nhanh hơn, phát triển mạnh hơn, chống chịu tốt hơn, các tính trạng năng suất cao hơn trung bình giữa hai bố mẹ hoặc vượt trội cả hai bố mẹ.
 - Nguyên nhân hiện tượng ưu thế lai: Sự tập trung các gen trội có lợi ở cơ thể lai F1.
 * HS 2: Lai kinh tế là gì ? Ở nước ta, lai kinh tế thực hiện dưới hình thức nào ? Cho VD.
 à HS trả lời: 
 - Lai kinh tế: là cho giao phối giữa cặp vật nuôi bố mẹ thuộc hai dòng thuần khác nhau rồi dùng con lai F1 làm sản phẩm.
 - Ở nước ta hiện nay là dùng con cái thuộc giống trong nước cho giao phối với con đực cao sản thuộc giống thuần nhập nội.
 - VD: Lợn lai kinh tế Ỉ Móng Cái x lợn Đại Bạch Lợn con mới sinh nặng từ 0,7-0,8kg, tăng trọng nhanh, tỉ lệ thịt nạc cao.
 à GV nhận xét, cho điểm.	
 2. Bài mới 
 * Khám phá: Bài học hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu về vai trò của chọn lọc trong chọn giống và hai hình thức chọn lọc cơ bản: chọn lọc hàng loạt và chọn lọc cá thể.
 * Kết nối:
Hoạt động 1: I- VAI TRÒ CỦA CHỌN LỌC TRONG CHỌN GIỐNG
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
NỘI DUNG
- Gọi 1 HS đọc thông tin SGK/105.
- GV hỏi:
 + Cho biết vai trò của chọn lọc trong chọn giống ?
 + Trong thực tế, người ta áp dụng những phương pháp chọn lọc nào ?
- GV nhận xét và hoàn chỉnh kiến thức.
- 1HS đọc bài. Lớp lắng nghe.
- HS trả lời:
à Phù hợp với nhu cầu của con người, tránh thoái hóa.
à 2 phương pháp cơ bản: chọn lọc hàng loạt và chọn lọc cá thể.
 HS khác nhận xét, bổ sung.
- HS lắng nghe và ghi nhận. 
- Chọn lọc giống phù hợp với nhu cầu nhiều mặt và luôn thay đổi của người tiêu dùng.
- Tạo ra giống mới, cải tạo giống cũ.
Hoạt động 2: II- CHỌN LỌC HÀNG LOẠT
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
NỘI DUNG
- Cho HS đọc thông tin SGk/105.
- GV treo tranh H36.1/105 và hướng dẫn HS quan sát.
- GV hỏi:
 + Thế nào là chọn lọc hàng loạt?
 + Cách tiến hành chọn lọc hàng loạt như thế nào ?
 + Cho biết ưu, nhược điểm của phương pháp chọn lọc hàng loạt?
- GV nhận xét và trình bày khái quát kiến thức trên H36.1/105. 
- Yêu cầu HS thảo luận nhóm, trả lời câu hỏi lệnh ▼ SGK/106:
 + Chọn lọc hàng loạt 1 lần và 2 lần giống và khác nhau ntn ?
 + Có 2 giống lúa TC được tạo ra đã lâu: giống lúa A bắt đầu giảm độ đồng đều về chiều cao và thời gian sinh trưởng, giống lúa B có sai khác khá rõ rệt giữa các cá thể về 2 tính trạng nói trên. Em sử dụng PP và hình thức chọn lọc nào để khôi phục lại 2 đặc điểm tốt ban đầu của 2 giống nói trên ? Cách tiến hành trên từng giống ntn ?
- GV nhận xét và hoàn chỉnh kiến thức.
- HS đọc bài và tìm hiểu.
- HS quan sát, lắng nghe và tìm hiểu kiến thức.
- HS trả lời:
à Là dựa trên kiểu hình chọn ra một nhóm cá thể phù hợp nhất với mục tiêu chọn lọc để làm giống.
à Gieo giống khởi đầu chọn những cây ưu tú và hạt thu hoạch chung để giống cho vụ sau so sánh với giống ban đầu và giống đối chứng.
à Ưu điểm: đơn giản.
 Nhược điểm: không kiểm tra được kiểu gen.
 HS khác nhận xét, bổ sung.
- HS lắng nghe và ghi nhận.
- HS thảo luận theo nhóm, thống nhất ý kiếnphát biểu:
à Giống: Chọn cây ưu tú, trộn lẫn hạt cây ưu tú làm giống cho vụ sau.
 Khác: Chọn lọc hàng loạt 1 lần bắt đầu thực hiện ở năm 1 trên đối tượng ban đầu; chọn lọc hàng loạt 2 lần bắt đầu ở năm 2 trên đối tượng đã qua chọn lọc ở năm 1.
à Hình thức chọn lọc hàng loạt 1 lần thích hợp với giống lúa A, còn chọn hàng loạt 2 lần thích hợp với giống lúa B.
 Nhóm khác nhận xét, bổ sung ý kiến.
- HS lắng nghe và ghi nhận.
- Chọn lọc hàng loạt: là dựa trên kiểu hình chọn ra một nhóm cá thể phù hợp nhất với mục tiêu chọn lọc để làm giống.
- Cách tiến hành: Gieo giống khởi đầu chọn những cây ưu tú và hạt thu hoạch chung để giống cho vụ sau so sánh với giống ban đầu và giống đối chứng.
- Ưu điểm: đơn giản, dễ làm, ít tốn kém.
- Nhược điểm: không kiểm tra được kiểu gen, không củng cố tích lũy được biến dị.
Hoạt động 3: III- CHỌN LỌC CÁ THỂ
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
NỘI DUNG
- GV treo tranh H36.2 SGK/106 và hướng dẫn HS quan sát.
- GV hỏi:
 + Thế nào là chọn lọc cá thể ?
 + Cách tiến hành chọn lọc cá thể như thế nào ?
 + Thích hợp với những đối tượng nào ?
 + Cho biết ưu, nhược điểm của phương pháp chọn lọc cá thể ?
- GV nhận xét và hoàn chỉnh kiến thức.
- GV hỏi thêm:
 Nêu điểm giống và khác nhau giữa phương pháp chọn lọc hàng loạt và chọn lọc cá thể ?
- GV chốt lại ý đúng.
- HS quan sát và lắng nghe.
- HS trả lời:
à Là chọn lấy một số ít cá thể tốt, nhân lên một cách riêng rẽ theo từng dòng.
à Ở năm I trên ruộng chọn giống khởi đầu (1), chọn ra những cá thể tốt nhất. Hạt của mỗi cây được gieo trồng thành dòng để so sánh (năm II). Các dòng chọn lọc cá thể (3,4,5,6) được so sánh với nhau, so sánh với giống khởi đầu (2) và giống đối chứng (7) sẽ cho phép chọn được dòng tốt nhất.
à Tạo các giống lúa tài nguyên đột biến, tép hành đột biến, tám thơm đột biến, DT10 và TK106.
à Ưu điểm: kiểm tra được kiểu gen của mỗi cá thể.
 Nhược điểm: theo dõi công phu, khó áp dụng rộng rãi.
- HS lắng nghe và ghi nhận.
- HS suy nghĩa và trả lời:
à Giống: đều chọn lựa giống tốt, chọn 1 lần hay nhiều lần.
 Khác: Chọn lọc hàng loạt thì cá thể con cháu được gieo trồng riêng để đánh giá, còn chọn lọc cá thể thì cá thể con cháu được gieo trồng chung.
 HS khác nhận xét, bổ sung.
- HS lắng nghe và ghi nhớ.
- Chọn lọc cá thể: là chọn lấy một số ít cá thể tốt, nhân lên một cách riêng rẽ theo từng dòng.
- Cách tiến hành: Trên ruộng giống khởi đầu chọn những cá thể tốt nhất, hạt của mỗi cây được gieo thành từng dòng so sánh với giống khởi đầu và giống đối chứng chọn được dòng tốt nhất.
- Ưu điểm: kiểm tra được kiểu gen của mỗi cá thể.
- Nhược điểm: theo dõi công phu, khó áp dụng rộng rãi.
 3. Củng cố
 * Thực hành/ luyện tập: 
 - Thế nào là chọn lọc hàng loạt ? Cách tiến hành ? Ưu, nhược điểm của phương pháp này ?
 - Thế nào là chọn lọc cá thể ? Cách tiến hành ? Ưu, nhược điểm của phương pháp này ?
 * Vận dụng: Chọn lọc hàng loạt và chọn lọc cá thể được tiến hành trên những đối tượng nào ?
 4. Hướng dẫn HS tự học ở nhà
 - Học bài, trả lời câu hỏi 1, 2 SGK/107 vào vở.
 - Xem trước bài 38: mục I, II, III, IV.
 5. Bổ sung của đồng nghiệp