Giáo án Sinh học Lớp 9 - Tiết 26: Thường biến - Năm học 2016-2017

Tuần 13 Ngày soạn 18/10/2016
Tiết 26 Ngày dạy 11/11/2016
Bài 25 THƯỜNG BIẾN 
I- MỤC TIÊU
 1. Kiến thức
 - Định nghĩa được thường biến và mức phản ứng.
 - Nêu được mối quan hệ kiểu gen, kiểu hình và ngoại cảnh; nêu được một số ứng dụng của mối quan hệ đó.
 2. Kĩ năng
 - Kĩ năng cơ bản: Kĩ năng quan sát, nhận biết kiến thức, so sánh và hoạt động nhóm.
 - Kĩ năng sống.
 3. Thái độ 
 Hứng thú với môn học.
II- CÁC PHƯƠNG PHÁP/ KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC CÓ THỂ SỬ DỤNG
 - Dạy học nhóm, vấn đáp – tìm tòi.
III- PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
 1. Giáo viên: + Tranh phóng to H25 SGK/72. 
 + Phiếu học tập: Tìm hiểu sự biến đổi kiểu hình.
Đối tượng quan sát
Điều kiện môi trường
Mô tả kiểu hình 
tương ứng
 Hình 25: Lá cây rau mác
- Mọc trong nước
- Trên mặt đất
- Trong không khí
 VD1: Cây rau dừa nước
- Mọc trên bờ
- Mọc ven bờ
- Mọc trên mặt nước
 VD2: Luống su hào
- Trồng đúng quy trình
- Không đúng quy trình
 2. Học sinh: Xem bài trước ở nhà. 
IV- TIẾN TRÌNH LÊN LỚP 
 1. KTBC 
 * Câu hỏi: Thể đa bội là gì ? Cho ví dụ.
 à HS trả lời: Thể đa bội là cơ thể mà trong tế bào sinh dưỡng có số NST là bội số của n (nhiều hơn 2n). VD: Tế bào sinh dưỡng của một cây cà độc dược có 4n NST.
 à GV nhận xét, cho điểm. 
 2. Bài mới 
 * Khám phá: Chúng ta đã biết kiểu gen quy định tính trạng. Trong thực tế người ta gặp hiện tượng một kiểu gen cho nhiều kiểu hình khác nhau khi sống trong điều kiện môi trường khác nhau.
 * Kết nối:
Hoạt động 1: I- SỰ BIẾN ĐỔI KIỂU HÌNH DO TÁC ĐỘNG CỦA MÔI TRƯỜNG 
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
NỘI DUNG
- GV treo tranh phóng to H25 SGK/72 yêu cầu HS quan sát.
- Cho HS thảo luận, hoàn thành phiếu học tập: Tìm hiểu sự biến đổi kiểu hình.
- Gọi đại diện nhóm ghi kết quả.
- GV hoàn chỉnh phiếu học tập.
- GV phân tích kĩ hình 25.
- Yêu cầu HS trả lời câu hỏi lệnh ▼ SGK/72:
 + Sự biểu hiện ra kiểu hình của một kiểu gen phụ thuộc vào những yếu tố nào ? Trong các yếu tố đó, yếu tố nào được xem như không biến đổi ?
 + Thường biến là gì ?
- GV hoàn chỉnh kiến thức.
- HS quan sát tranh và tìm hiểu kiến thức.
- HS thảo luận theo nhóm, thống nhất ý kiến.
- Đại diện nhóm lên bảng ghi kết quả.
 Nhóm khác nhận xét.
- HS lắng nghe, tự chỉnh sửa.
- HS lắng nghe.
- HS nêu được:
à Phụ thuộc vào cả kiểu gen và môi trường.
 Yếu tố kiểu gen coi như không đổi.
à Là những biến đổi ở kiểu hình phát sinh trong đời sống cá thể dưới ảnh hưởng trực tiếp của môi trường.
 HS khác nhận xét, bổ sung.
- HS lắng nghe và ghi nhận.
I- Sự biến đổi kiểu hình do tác động của môi trường
- Thường biến: là những biến đổi ở kiểu hình phát sinh trong đời sống cá thể dưới ảnh hưởng trực tiếp của môi trường.
- Thường biến phụ thuộc vào 2 yếu tố: kiểu gen, môi trường.
Hoạt động 2: II- MỐI QUAN HỆ GIỮA KIỂU GEN, MÔI TRƯỜNG VÀ
 KIỂU HÌNH
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
NỘI DUNG
- Gọi 1 HS đọc thông tin SGK/72.
- Yêu cầu HS trả lời câu hỏi:
 + Nhận xét mối quan hệ giữa kiểu gen, môi trường và kiểu hỉnh ?
 + Những tính trạng loại nào chịu ảnh hưởng của môi trường?
 + Tính dễ biến dị của tính trạng số lượng liên quan đến năng suất thì có lợi ích và tác hại gì trong sản xuất ?
à MT: Kiểu hình là kết quả tương tác giữa kiểu gen và môi trường. Muốn có năng suất cao trong sản xuất nông nghiệp cần chú ý bón phân hợp lí cho cây GD HS ý thức bảo vệ môi trường.
- GV hoàn chỉnh kiến thức.
- 1HS đọc bài. Lớp lắng nghe.
- HS nêu được:
à Biểu hiện kiểu hình là do tương tác giữa kiểu gen và môi trường.
à Tính trạng số lượng chịu ảnh hưởng của môi trường.
à Đúng quy trình thì năng suất cao, còn sai quy trình thì cho năng suất thấp.
 HS khác nhận xét, bổ sung.
- HS ghi nhớ.
- HS lắng nghe và ghi nhận.
II- Mối quan hệ giữa kiểu gen, môi trường và kiểu hình
- Kiểu hình là kết quả tương tác giữa kiểu gen và môi trường.
- Các tính trạng chất lượng phụ thuộc chủ yếu vào kiểu gen.
- Các tính trạng số lượng chịu ảnh hưởng của môi trường.
Hoạt động 3: III- MỨC PHẢN ỨNG
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
NỘI DUNG
- GV thông báo:
 Mức phản ứng đề cập đến giới hạn thường biến của tính trạng số lượng.
- Cho HS nghiên cứu VD của SGK/73.
- Yêu cầu HS trả lời câu hỏi lệnh ▼ SGK/73:
 + Giới hạn năng suất của giống lúa DR2 do giống hay do kĩ thuật trồng trọt quy định ?
 + Mức phản ứng là gì ?
- GV hoàn chỉnh kiến thức.
- HS lắng nghe.
- HS đọc và tìm hiểu VD.
- HS nêu được:
à Do kĩ thuật chăm sóc.
à Là giới hạn thường biến của một kiểu gen trước môi trường khác nhau.
 HS khác nhận xét, bổ sung.
- HS lắng nghe và ghi nhận.
III- Mức phản ứng
- Mức phản ứng: là giới hạn thường biến của một kiểu gen trước môi trường khác nhau.
- Mức phản ứng do kiểu gen quy định.
 3. Củng cố - Luyện tập
 * Thực hành/ luyện tập: 
 - Thường biến là gì ? Phân biệt thường biến với đột biến.
 - Mức phản ứng là gì ? Cho ví dụ về mức phản ứng ở cây trồng.
 * Vận dụng: Người ta đã vận dụng những hiểu biết về ảnh hưởng của môi trường đối với tính trạng số lượng, về mức phản ứng để nâng cao năng suất cây trồng như thế nào ?
 4. Dặn dò - Hướng dẫn HS tự học ở nhà
 - Học bài, trả lời câu hỏi 1, 2, 3 SGK/73 vào vở.
 - Xem trước bài 26: mục I, II, III, IV. Kẻ bảng 26 SGK/75 vào vở.
V- Bổ sung của đồng nghiệp và bản thân
..
..
..
..
..