Đề cương ôn tập học kỳ II môn Ngữ văn Lớp 7

 ÑEÀ CÖÔNG OÂN TAÄP NGÖÕ VAÊN 7 HOÏC KÌ II
 –&—
PHẦN I : Vaên baûn 
Caâu 1: Tuïc ngöõ laø gì ? Neâu caùc chuû ñeà và những ñaëc saéc veà ngheä thuaät cuûa tuïc ngöõ ?
 -Tuïc ngöõ laø nhöõng caâu noùi daân gian ngaén goïn,oån ñònh,coù nhòp ñieäu,hình aûnh,theå hieän kinh nghieäm cuûa oâng cha ta veà moïi maët.
- Chuû ñeà : Tuïc ngöõ veà thieân nhieân vaø lao ñoäng saûn xuaát - Tuïc ngöõ veà con ngöôøi vaø xaõ hoäi .
- Ngheä thuaät: ngaén goïn,coù vaàn nhòp,thöôøng duøng vaàn löng, ñoái. Duøng caùc caùch dieãn ñaït nhö so saùnh,aån duï,noùi quaù,töø nhieàu nghóa
Caâu 2 : Thoáng keâ caùc vaên baûn nghò luaän ñaõ hoïc treân caùc maët sau: Taùc giaû,taùc phaåm,luaän ñieåm chính,phöông phaùp laäp luaän,theå loaïi nghò luaän .
Tên bài
Tác giả
 Luận điểm
 chính
Phương pháp lập luận
 Nội dung
 Ñaëc saéc ngheä
 thuaät 
Tinh thaàn yeâu nöôùc cuûa nhaân daân ta
Hoà Chí Minh 
Daân ta coù moät loøng noàng naøn yeâu nöôùc . 
Chöùng minh 
Bằng dẫn chứng thuyết phục tác giả đã chứng minh trong lịch sử xưa và nay nhân dân ta có một lòng yêu nước nồng nàn.
- Boá cuïc chaët cheõ , daãn chöùng choïn loïc , toaøn dieän , saép xeáp hôïp lí ; hình aûnh so saùnh ñaëc saéc
Ñöùc tính giaûn dò cuûa Baùc hoà
Phaïm Vaên Ñoàng 
Điều quan trọng phải làm nổi bật là sự nhất quán giữa cuộc đời hoạt động lay trời chyển đất với đời sống bình thường giản dị của Hồ Chủ Tịch
Chöùng minh keát hôïp giaûi thích vaø bình luaän 
Baùc giaûn dò trong moïi phöông dieän : Giaûn dò trong ñôøi soáng , trong quan heä vôùi moïi ngöôøi , trong lôøi noùi vaø baøi vieát.Söï giaûn dò aáy ñi lieàn vôùi söï phong phuù ,roäng lôùn veà ñôøi soáng tinh thaàn cuûa Baùc.
- Daãn chöùng cuï theå , xaùc thöïc ,toaøn dieän , keát hôïp chöùng minh giaûi thích vaø bình luaän , lôøi vaên giaûn dò vaø giaøu caûm xuùc
YÙ nghóa vaên chöông 
 Hoaøi Thanh 
Nguoàn goác cuûa vaên chöông laø ôû tình thöông ngöôøi , thöông muoân loaøi muoân vaät 
Giaûi thích keát hôïp bình luaän 
Nguoàn goác cuûa vaên chöông laø tình cảm là lòng vị tha . Văn chöông hình ảnh của sự sống muôn hình vạn trạng , nuoâi döôõng vaø laøm giaøu tình caûm con ngöôøi.
- Trình baøy nhöõng vaán ñeà phöùc taïp moät caùch ngaén goïn giaûn dò , keát hôïp vôùi caûm xuùc ;
Câu 3: Nêu giá trị nội dung nghệ thuât văn bản “Sống chết mặc bay”
*Nội dung : Phê phán thói bàng quan vô trách nhiệm của viên quan phụ mẫu ; đồng cảm xót xa với tình cảnh thê thảm của nhân dân lao động do thiên tai và do thái độ vô trách nhiệm của kẻ cầm quyền gây nên.
* Nghệ thuật:
+ Xây dựng tình huống tương phản- tăng cấp , ngôn ngữ đối thoại ngắn gọn, rất sinh động.
+ Lựa chọn ngôi kể, tả, khắc họa chân dung nhân vật sinh động.
* Giải thích ý nghĩa nhan đề ”Sống chết mặc bay”
- Nhan đề"sống chết mặc bay"là thái độ thờ ơ, vô trách nhiệm của một ông quan hộ đê trước tính mạng của hàng vạn người dân nghèo. Bằng nhan đề này, Phạm Duy Tốn đã phê phán xã hội Việt nam những năm trước CM Tháng tám 1945 với cuộc sống tăm tối, cực khổ của người dân và lối sống thờ ơ vô trách nhiệm của bọn quan lại phong kiến.
- “ Sống chết mặc bay” nhan đề truyện ngắn mà Phạm Duy Tốn đặt tên cho tác phẩm của mình là để phê phán sự vô lương tâm , vô trách nhiệm của bọn quan lại phong kiến vơ vét của dân rồi lao vào các cuộc chơi bài bạc
Câu 4: Nghệ thuật và ý nghĩa văn bản Ca Huế trên sông Hương 
* Nghệ thuật.
Ngôn ngữ giàu hình ảnh, giàu biểu cảm, giàu chất thơ.
* Ý nghĩa văn bản.
Tác giả thể hiện lòng yêu mến, tự hào về ca Huế, một di sản văn hóa độc đáo của Huế, cũng là một di sản văn hóa của dân tộc, nhắc nhở chúng ta phải biết giữ gìn, phát huy những giá trị văn hóa của dân tộc.
PHẦN II : Tieáng Vieät	
 Caâu 1: 
* Theá naøo laø ruùt goïn caâu? 
 - Khi nói hoặc viết người ta lược bỏ một số thành phần (chủ ngử , vị ngữ hoặc cả chủ ngữ ,vị ngữ) gọi là rút gọn câu .
VD : a - Uoáng nöôùc nhôù nguoàn ( ruùt goïn chuû ngöõ)
 -> Mọi người (ta,chúng ta)uoáng nöôùc nhôù nguoàn 
b. -Bao giôø caäu ñi Haø Noäi
 - Ngaøy mai. ( ruùt goïn caû chuû ngöõ,vò ngöõ)
-> Bao giôø caäu ñi Haø Noäi
 - Ngày mai, tôi đi Hà Nội
* Muïc ñích cuûa vieäc ruùt goïn caâu ? 
 - Làm cho câu ngắn gọn ,vừa tông tin nhanh hơn ,tránh lặp những từ ngữ đãxuất hiện trong câu đứng trước.
- Ngụ ý hành động , đặc điểm nói ở trong câu là của chung mọi người (Lược bỏ chủ ngữ)
* Caùch duøng caâu ruùt goïn:
 + Khi ruùt goïn caâu tránh laøm cho ngöôøi ñoïc ngöôøi nghe hieåu sai hoaëc hieåu khoâng ñaày ñuû noäi dung .
 + Không biến câu nói thaønh một câu coäc loác , khieám nhaõ.
Caâu 2 : Theá naøo laø caâu ñaëc bieät ? Taùc duïng cuûa caâu ñaëc bieät ? 
 * Caâu ñaëc bieät laø caâu khoâng caáu taïo theo moâ hình chuû ngöõ,vò ngöõ.
 * Taùc duïng cuûa caâu ñaëc bieät:
 +Neâu leân thôøi gian nôi choán : VD :Moät ñeâm muøa đông. Trên cành cây. 
 +Lieät keâ thoâng baùo : VD : Chöûi.Keâu.Ñaám.Ñaù.Thuïi.Bòch.Caúng chaân.Caúng tay. (Nguyeãn Coâng Hoan)
 +Boäc loä caûm xuùc : VD: Than oâi ! Hỡi ơi! Trời ơi! 
 +Goïi ñaùp : VD: Meï ôi ! Hải ơi! ...
Caâu 3 : Neâu ñaëc ñieåm cuûa traïng ngöõ ? Coâng duïng cuûa traïng ngöõ ? 
 * Ñaëc ñieåm cuûa traïng ngöõ.
 + Veà yù nghóa: traïng ngöõ laø thaønh phaàn phuï cuûa caâu,duøng ñeå xaùc ñònh thôøi gian (khi naøo?) nôi choán(ôû ñaâu?) nguyeân nhaân(vì sao?) muïc ñích (ñeå laøm gì ? ) phöông tieän(baèng gì?) caùch thöùc( baèng caùch naøo? Nhö theá naøo?) ñieàu kieän ( vôùi ñieàu kieän gì ?) dieãn ra söï vieäc nêu trong caâu.
 + Veà hình thöùc.Traïng ngöõ coù theå ñöùng ôû ñaàu caâu,giöõa caâu,cuoái caâu.Giöõa traïng ngö õvôùi noøng coát caâu thường coù moät quaõng nghæ khi noùi hoaëc moät daáu phaåp khi vieát.
VD : + Traïng ngöõ chæ nơi chốn
 Trên baàu trôøi , những áng mây đang bồng bềnh trôi.
+ Traïng ngöõ chæ thôøi gian 
VD : Ñeâm qua , tôi không ngủ được .
+ Traïng ngöõ chæ nguyeân nhaân 
VD : Vì đau chân , Lan không đến trường được.	
+ Trang ngöõ chæ muïc ñích 
VD: Ñeå đạt được học sinh giỏi , Lan phải cố gắng từng ngày. 
+ Traïng ngöõ chæ phöông tieän 
VD : Baèngchiếc thuyeàn goã , hoï vaãn ra khôi đánh cá.
+ Trang ngöõ chæ caùch thöùc :
VD : Vôùi quyeát taâm cao , hoï đã vược qua được gian khó .
 * Coâng duïng cuûa traïng ngöõ
+ Xaùc ñònh hoaøn caûnh,ñieàu kieän diễn ra sự việc nêu trong câu góp phần làm cho nội dung của câu được đầy đủ chính xác
 + Noái keát caùc caâu , các đoạn với nhau, góp phàn làm cho bài văn ,đoạn văn được mạch lạc .
Caâu 4 : Theá naøo laø caâu chuû ñoäng ,bò ñoäng ? Neâu muïc ñích cuûa vieäc chuyeån ñoåi caâu chuû ñoäng thaønh caâu bò ñoäng ? Neâu caùch chuyeån ñoåi caâu chuû ñoäng thaønh caâu bò ñoäng ? 
* Caâu chuû ñoäng laø caâu coù chuû ngöõ chæ chuû theå cuûa hướng hoạt động vào khách thể làm VN 
VD : Huøng Vöông / quyeát ñònh truyeàn ngoâi cho Lang Lieâu 
 CN(chuû theå ) VN ( Khách thể )
* Caâu bò ñoäng laø caâu coù chuû ngöõ chæ khách thể hướng hoạt động vào chủ thể làm VN
VD : Lang Lieâu / ñöôïc Huøng Vöông truyeàn ngoâi.
 CN(khách thể ) VN (chuû theå)
* Muïc ñích: Để liên kết các câu văn trong một đoạn thành một mạch văn thống nhất.
* Caùch chuyeån ñoåi : coù 2 caùch
 Cách 1 : khách thể + ( bò ,ñöôïc ) + chuû theå + ñoäng töø. (Cụm)
 VD: Tôi đẩy chiếc thuyền ra xa .
 ->Chiếc thuyền (bị , được) tôi đẩy ra xa .
Cách 2 : khách thể + ( biến chuû theå làm thành phần không bắt buộc ) + ñoäng töø (Cụm)
 VD: Tôi đẩy chiếc thuyền ra xa .
 ->Chiếc thuyền đẩy ra xa .
Caâu 5. : Theá naøo laø duøng cuïm chuû vò ñeå môû roäng caâu ? Caùc tröôøng hôïp duøng cuïm chuû vò ñeå môû roäng caâu ? 
Duøng cuïm chuû vò để mở rộng caâu : Laø duøng nhöõng keát caáu coù hình thöùc gioáng caâu đơn trong thành phần CN - VN , goïi laø cuïm C - V để mở rộng caâu .
 VD : Chieác caëp saùch // toâi /môùi mua raát ñeïp (Môû roäng vò ngöõ)
 c v
 CN VN
* Caùc thaønh phaàn duøng ñeå môû roäng caâu : 
+ Chuû ngöõ : Me ï/ veà // khieán caû nhaø vui 
+ Vò ngöõ : Chieác xe maùy naøy// phanh / đã bị hoûng . 
+ Boå ngöõ : Chuùng ta coù theå noùi raèng //trôøi/ sinh laù sen ñeå bao boïc coám,cuõng nhö trôøi/ sinh coám naèm uû trong laù sen.
+ Ñònh ngöõ : Noùi cho ñuùng //thì phaåm giaù cuûa tieáng Vieät chæ môùi thöïc söï ñöôïc xaùc ñònh vaø ñaûm baûo töø ngaøy 
 caùch maïng thaùng Taùm / thaønh coâng .
 C V
Caâu 6 . Theá naøo laø lieät keâ? Neâu caùc pheùp lieät keâ? Cho ví duï ?
Lieät keâ laø saép xeáp noái tieáp haøng loaït töø hay cuïm töø cuøng loaïi ñeå dieãn taû ñöôïc ñaày ñuû hôn , saâu saéc hôn nhöõng khía caïnh khaùc nhau cuûa thöïc teá hay cuûa tö töôûng , tình caûm 
VD : Nhöõng quaû döa haáu boå phanh ñoû loøm loøm , nhöõng xaâu laïp xöôøng luûng laúng döôùi maùi hieân caùc hieäu côm ; caùi roán cuûa chuù khaùch tröng ra giöõa trôøi.
* Caùc kiểu lieät keâ :
- Xét cấu tạo :
+ Lieät keâ theo töøng caëp vaø lieät keâ khoâng theo töøng caëp 
VD : Tinh thaàn , löïc löôïng , tính maïng , cuûa caûi (khoâng theo caëp)
 Tinh thaàn vaø löïc löôïng ; tính maïng vaø cuûa caûi (theo töøng caëp)
 - Xét theo ý nghĩa : 
+ Lieät keâ taêng tieán vaø lieät keâ khoâng taêng tieán 
VD : Ñieän giaät , duøi ñaâm , dao saét , löûa nung ( taêng tieán) 
 Tre , nöùa , mai , vaàu . (khoâng taêng tieân)
Caâu 7 : Coâng duïng cuûa caùc daáu caâu .
 * Daáu chaám phaåy : 
 - Ñaùnh daáu ranh giôùi giöõa caùc veá cuûa moät caâu gheùp phöùc taïp.
- Ñaùnh daáu ranh giôùi caùc boä phaän trong moät pheùp lieät keâ phöùc taïp.
 * Daáu chaám löûng 
Toû yù coøn nhieàu söï vaät , hieän töôïng töông töï chöa lieät keâ heát : 
VD : Chuùng ta coù quyeàn töï .trang lòch söû thôøi ñaïi Baø Tröng,Baø Trieäu,Traàn Höng Ñaïo, Leâ Lôïi , Quang Trung
Theå hieän choã lôøi noùi boû dôû hay ngaäp ngöøng, ngaét quaõng: VD: Baåmquan lôùnñeâ vôõ maát roài.
Laøm giaõn nhòp ñieäu caâu vaên , chuaån bò cho söï xuaät hieän cuûa moät töø ngöõ bieåu thò noäi dung baát ngôø hay haøi höôùc , chaâm bieám : VD : OÂ hay, coù ñieàu gì boá con trong nhaø baûo nhau chöù sao laïi
 * Daáu gaïch ngang 
Ñaùnh daáu boä phaän chuù thích : VD: Ñeïp quaù ñi,muøa xuaân ôi – muøa xuaân cuûa Haø Noäi thaân yeâu.
Môû ñaàu moät lôøi noùi cuûa nhaân vaät trong ñoái thoaïi:
Noái caùc töø trong moät lieân danh : VD: Xe chaïy tuyeán : Saøi Goøn – Ñồng Nai - Đà Lạt.
PHẦN III : Taäp laøm vaên 
 A/ VĂN NGHỊ LUẬN
Caâu 1 : Nghò luaän laø gì ? Caùch laøm baøi vaên nghị luận ? Neâu ñaëc ñieåm cuûa bài vaên nghò luaän ?
* Vaên nghị luận là văn viết ra nhằm xác lập cho người đọc người nghe một tư tưởng quan điểm nào đó .
* Caùch laøm baøi vaên nghị luận : Tìm hieåu ñeà, tìm yù. Laäp daøn ý. Vieát baøi . Kiểm tra vaø söûa baøi.
* Đặc điểm :
- Mỗi bài văn nghị luận đều phải có luận điểm , luận cứ và lập luận . 
- Luận điểm : là ý kiến thể hiện tư tưởng quan diểm trong bài văn .(Mỗi bài văn có thể có một LĐ chính và các LĐ phụ )
- Luận cứ : là lí lẽ làm cơ sở cho luận điiểm .
- Lập luận : Là cách nêu luận cứ để dẫn đến luận điểm .
a / Pheùp laäp luaän chứng minh : 
* Pheùp laäp luaän chöùng minh laø duøng lí leõ baèng chöùng chaân thöïc , ñaõ ñöôïc thöøa nhaän ñeå chöùng toû luaän ñieåm môùi ( caàn ñöôïc chöùng minh ) laø ñaùng tin caäy 
* Boá cuïc baøi vaên chöùng minh:
 + Môû baøi: Neâu luaän ñieåm caàn chöùng minh.
 +Thaân baøi : Neâu lí leõ, daãn chöùng ñeå chöùng toû luaän ñieåm môùi laø ñuùng ñaén.
 + Kết bài : Neâu yù nghóa cuûa luaän ñieåm ñaõ ñöôïc chöùng minh.
b/ Pheùp laäp luaän giải thích : 
* Giaûi thích trong vaên nghò luaän laø laøm cho ngöôøi ñoïc,người nghe hiểu rõ các tư tưởng đạo lí, phẩm chất quan hệ . cần được giải thích để nâng cao nhận thức , trí tuệ , bồi dưỡng tư tưởng , tình cảm cho con người .
 * Boá cuïc cuûa baøi vaên giaûi thích :
 + Môû baøi: Giôùi thieäu ñieàu caàn giaûi thích caàn giaûi thích.
 + Thaân baøi: Laàn löôït trình baøy caùc noäi dung caàn giaûi thích , caàn söû duïng caùch laäp luaän giaûi thích phuø hôïp.
 + Keát baøi: Neâu yù nghóa cuûa vaán ñeà giaûi thíchvôùi moïi ngöôøi .
 B/ VĂN HÀNH CHÍNH:
 1 . ThÕ nµo lµ v¨n b¶n hµnh chÝnh :
* V¨n b¶n hµnh chÝnh lµ lo¹i v¨n b¶n th­êng dïng ®Ó truyÒn ®¹t néi dung vµ yªu cÇu nµo ®ã tõ cÊp trªn xuèng hoÆc bµy tá nh÷ng ý kiÕn , nguyÖn väng cña c¸ nh©n hay tËp thÓ tíi c¸c c¬ quan hoÆc ng­êi cã thÈm quyÒn .
* C¸c đề môc : - Quèc hiÖu vµ tiªu ng÷ .
 - §Þa ®iÓm vµ ngµy th¸ng .
 - Hä tªn , chøc vô cña ng­êi nhËn hay tªn c¬ quan nhËn v¨n b¶n .
 - Hä tªn , chøc vô cña ng­êi göi hay tªn c¬ quan , tËp thÓ göi v¨n b¶n .
 - Néi dung th«ng b¸o , ®Ò nghÞ , b¸o c¸o .
 - KÝ tªn ng­êi gëi v¨n b¶n .
2 . V¨n b¶n ®Ò nghÞ : * Trong cuéc sèng sinh ho¹t vµ häc tËp , khi xuÊt hiÖn mét nhu cÇu , quyÒn lîi chÝnh ®¸ng nµo ®ã cña c¸ nh©n hay mét tËp thÓ th× ng­êi ta viÕt v¨n b¶n ®Ò nghÞ ( kiÕn nghÞ ) göi lªn c¸c c¸ nh©n hoÆc tæ chøc cã thÈm quyÒn ®Ó nªu ý kiÕn cña m×nh .
* C¸c đề môc : - Quèc hiÖu vµ tiªu ng÷ .
 - §Þa ®iÓm vµ ngµy th¸ng .
 - Tªn v¨n b¶n : GIẤY ĐỀ NGHỊ (kiÕn nghÞ )
 - N¬i nhËn ®Ò nghÞ .
 - Ng­êi ( tæ chøc ) ®Ò nghÞ .
 - Nªu sù viÖc , lÝ do vµ ý kiÕn cÇn ®Ò nghÞ víi n¬i nhËn .
 - KÝ tªn .
3 . V¨n b¶n b¸o c¸o 
* B¸o c¸o th­êng lµ b¶n tæng hîp tr×nh bµy vÒ t×nh h×nh sù viÖc vµ c¸c kÕt qu¶ ®¹t ®­îc cña mét c¸ nh©n hay tËp thÓ .
* C¸c đề môc : - Quèc hiÖu vµ tiªu ng÷ .
 - §Þa ®iÓm vµ ngµy th¸ng .
 - Tªn v¨n b¶n : BÁO CÁO (việc gì)
 - N¬i nhËn b¸o c¸o
 - Ng­êi ( tæ chøc ).b¸o c¸o
 - B¸o c¸o chi tiết các sự việc (Những việc làm được ,chưa làm được , biện pháp khắc phục)
 - KÝ tªn .
PHẦN IV : Moät soá ñeà tham khảo 
Ñeà 1 : Nhân dân ta có câu câu tục ngữ: “Có công mài sắt, có ngày nên kim”. Hãy chứng minh câu tục ngữ trên.
Đề 2 : Hay CM rằng đời sống của chúng ta sẽ bị tổn hại rất l ớn nếu mọi người thức bảo v ệ môi trường ? 
Ñeà 3: C M raèng trong thôøi ñaïi ngaøy nay, con ngöôøi ñang ñöùng tröôùc thaûm hoaï moâi tröôøng oâ nhieãm naëng neà .
Ñeà 4: Chứng Minh rằng bảo vệ môi trường thiên nhiên là bảo vệ cuộc sống cũa con người . 
Ñeà 5 : Giaûi thích lôøi khuyeân cuûa Leâ-nin “ Hoïc,hoïc nöõa,hoïc maõi” .
Ñeà 6 : Nhân dân ta có câu " Đi một ngày đàng, học một sàng khôn ". Hãy giải thích nội dung câu tục ngữ đó. 
 Đề 7 : Một nhà văn đã nói: "Sách là ngọn đèn sáng bất diệt của trí tuệ con người". Hãy giải thích nội dung câu nói đó.
 Đề 8: Hãy giải thích ý nghĩ của câu tục ngữ "Thất bại là mẹ thành công".
Đề 9 : Nêu tình huống ? viết một văn bản đề nghị ?
Đề 10 : Nêu tình huống ? viết một văn bản báo cáo. 
  HẾT